Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Aplikanci skarżą się na zachowania niektórych egzaminatorów podczas ustnej części egzaminu sędziowskiego w Krajowej Szkole Sądownictwa i Prokuratury 
• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk wystąpił w tej sprawie do dyrektora KSSiP prof. Piotra Girdwoynia
• AKTUALIZACJA 9.06.2026: Szkoła nie ma legitymacji do zajmowania stanowiska odnośnie skarg aplikantów na oceny egzaminatorów czy ich niewłaściwego zachowania - odpisał m.in. Dyrektor KSSiP. Teza, że osoby egzaminowane w późniejszych godzinach dnia są oceniane surowiej niż osoby zdające egzamin wcześniej, nie znajduje potwierdzenia w dokumentacji - dodał (odpowiedź w załączniku)
• Szczegółowych informacji w tej sprawie udzieliło także Ministerstwo Sprawiedliwości (w załączniku)
• AKTUALIZACJA 18.09.2026: Po analizie otrzymanych wyjaśnień RPO Sylwia Gregorczyk-Abram przedstawiła Ministrowi Sprawiedliwości postulaty zmian w przepisach w celu poprawy przejrzystości i rzetelności procedury egzaminacyjnej (wystąpienie w załączniku)

Wnioski wpływające do RPO wskazują na takie zachowania niektórych egzaminatorów, jak: 

• rzekoma nierzetelność egzaminatorów, którzy mieli odmawiać przyznawania punktów za poprawne odpowiedzi;
• rzekome braki profesjonalizmu i kultury osobistej, przejawiające się w niestosownych komentarzach (np. na temat wyglądu aplikantów czy aplikantek karmiących dziecko piersią); 
• przeciążenie egzaminatorów, przejawiające się w tym, że osoby egzaminowane w późniejszych godzinach dnia są oceniane surowiej niż oceniane wcześniej.

Przepisy regulują jedynie ogólnie sposób przeprowadzenia egzaminu ustnego oraz przygotowania pytań egzaminacyjnych. Nie mówią nic ani o metodyce oceniania, ani o ewentualnej weryfikacji skarg na nierzetelną ocenę.

W związku z tym ZRPO prosi Dyrektora KSSiP o odpowiedzi na pytania:

• ile skarg aplikantów sędziowskich wpłynęło do KSSiP w latach 2023-2026 na arbitralność pytań uzupełniających lub nierzetelność oceny punktowej wystawionej przez egzaminatora? Ile z nich uznano za zasadne? Jakie kroki KSSiP podjęła w związku ze skargami uznanymi za zasadne?
• ile skarg aplikantów sędziowskich wpłynęło do KSSiP w latach 2023-2026 na inne niewłaściwe zachowania egzaminatorów, w szczególności ich niestosowne komentarze pod adresem zdających? Ile z nich uznano za zasadne? Jakie kroki KSSiP podjęła w związku ze skargami uznanymi za zasadne?
• czy w latach 2023-2026 zdarzało się, żeby Dyrektor KSSiP wystąpił do MS z wnioskiem o powołanie w skład komisji egzaminacyjnej po raz kolejny osoby, której aplikanci zarzucali brak obiektywizmu, nierzetelność wystawianych ocen lub inne niewłaściwe zachowanie? Jeśli tak, to ile razy?
• czy istnieją jakieś zarządzenia wewnętrzne – wydane przez Dyrektora bądź przez samą komisję egzaminacyjną – określającą sposób przeprowadzania egzaminu ustnego? Jeśli tak, proszę o udostępnienie ich skanów;
• czy prawdą jest, że można zaobserwować prawidłowość statystyczną polegającą na tym, iż osoby egzaminowane w późniejszych godzinach dniach są oceniane surowiej niż osoby oceniane wcześniej?
• jakie informacje zawierają protokoły komisji egzaminacyjnej, a w szczególności, czy uwzględnia się w nich "pytania uzupełniające", jakie zadawał egzaminujący i jakich odpowiedzi udzielił zdający?
• czy zdający mają zapewnioną możliwość wniesienia zastrzeżeń do protokołu z przebiegu ich egzaminu ustnego?
• czy w latach 2023-2026 zdarzało się, że egzamin ustny nie był przeprowadzany w obecności wszystkich członków komisji, lecz w obecności części członków albo nawet tylko przez pojedynczych egzaminatorów w cztery oczy ze zdającym?

Wystąpienie do Ministra Sprawiedliwości

Po analizie otrzymanych wyjaśnień oraz sygnałów przekazywanych przez aplikantów, RPO Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Ministra Sprawiedliwości o rozważenie zmian w zasadach przeprowadzania egzaminu sędziowskiego. Do RPO wpływają bowiem skargi dotyczące przede wszystkim przebiegu części ustnej egzaminu, a także braku możliwości odwołania od wyników egzaminu.

Rzecznik zwraca uwagę, że obecne przepisy nie określają szczegółowych kryteriów oceny odpowiedzi ustnych, a przebieg egzaminu nie jest rejestrowany. Ponadto nie istnieje procedura pozwalająca na odwołanie się od wyniku egzaminu ustnego ani pisemnego. Zdaniem RPO może to budzić wątpliwości z punktu widzenia przejrzystości i rzetelności procedury kwalifikacyjnej do służby publicznej.

Dlatego w piśmie do ministra Waldemara Żurka Rzecznik postuluje w szczególności uregulowanie kryteriów oceniania części ustnej, wprowadzenie wymogu rejestracji dźwięku z przebiegu egzaminu ustnego albo przynajmniej wprowadzenie wymogu podania uzasadnienia przyznanej punktacji w protokole z możliwością zgłaszania zastrzeżeń przez egzaminowanego oraz utworzenie odwoławczej komisji egzaminacyjnej, jak to ma miejsce w przypadku większości innych zawodów prawniczych, do rozpatrywania odwołań od wyniku egzaminu ustnego i pisemnego.

VII.603.6.2026