Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich przedstawił Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej opinię do projektu ustawy o wzmocnieniu stosowania prawa do jednakowego wynagrodzenia mężczyzn i kobiet za jednakową pracę lub za pracę o jednakowej wartości (nr UC127).

Projekt ma na celu wdrożenie do polskiego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2023/970 w sprawie wzmocnienia stosowania zasady równości wynagrodzeń dla mężczyzn i kobiet za taką samą pracę lub pracę o takiej samej wartości za pośrednictwem mechanizmów przejrzystości wynagrodzeń oraz mechanizmów egzekwowania.

Projekt przewiduje utworzenie Komisji ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji w Zatrudnieniu, który ma być także organem do spraw równości. Zakresem podmiotowym (pod względem przesłanek zabronionej dyskryminacji), jak i przedmiotowym (w odniesieniu do sfer zabronionej dyskryminacji) mandat RPO określony głównie w ustawie o RPO pokrywa się z projektowanym mandatem Komisji.

Oznacza to powołanie projektem drugiego – obok RPO – organu do spraw równości w rozumieniu unijnych dyrektyw, którego mandat będzie ograniczony do sfery zatrudnienia. Odnosi się do niego dyrektywa Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1500 z 14 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących organów ds. równości w obszarze równego traktowania i równości szans kobiet i mężczyzn w zakresie zatrudnienia i pracy oraz zmiany dyrektyw 2006/54/WE i 2010/41/UE.

To ostatnie wynika nie z brzmienia projektu, ale z jego uzasadnienia. W związku z nieorganicznym podmiotowo mandatem Komisji, wymaga doprecyzowania, czy Komisja jest także organem do spraw równości w obszarze zatrudnienia w rozumieniu dyrektywy 2024/1499 z 7 maja 2024 r. w sprawie norm dotyczących funkcjonowania organów ds. równości w obszarze równego traktowania osób bez względu na pochodzenie rasowe lub etniczne, równego traktowania osób w dziedzinie zatrudnienia i pracy bez względu na wyznawaną religię lub światopogląd, niepełnosprawność, wiek lub orientację seksualną, równego traktowania kobiet i mężczyzn w sprawach zabezpieczenia społecznego oraz w zakresie dostępu do towarów i usług oraz dostarczania towarów i usług, oraz w sprawie zmiany dyrektyw 2000/43/WE i 2004/113/WE.

Nakładania się kompetencji, jak również potencjalnych sporów co do zakresu działania poszczególnych organów równościowych implikowanych wejściem w życie opiniowanego projektu, można było uniknąć tworząc jeden organ równościowy odpowiadający standardom ze wskazanych dyrektyw.

Wyjątkiem wyraźnie odróżniającym pod względem kompetencyjnym RPO od Komisję ds. Przeciwdziałania Dyskryminacji w Zatrudnieniu jest ograniczenie mandatu RPO do sporów wertykalnych, co nie występuje w przypadku Komisji. 

Powołanie organu do spraw równości kompetentnego do rozstrzygania sporów horyzontalnych stanowi realizację postulatu Rzecznika, co wypełnia lukę w ochronie przed dyskryminacją, wynikającą z ograniczonego mandatu RPO. Nadal jednak w odniesieniu do obszarów innych niż zatrudnienie brak będzie organu do spraw równości, którego mandat obejmować będzie sprawy między podmiotami prywatnymi w zakresie przewidzianym dyrektywą 2024/1499.

(szczegóły w załączniku)

XI.022.6.2026