Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Brak ustawowej definicji „szkoły najbliższej” prowadzi do sporów między rodzicami a gminami o prawo do bezpłatnego dowozu uczniów z niepełnosprawnościami. Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpiła do Minister Edukacji o doprecyzowanie przepisów i wprowadzenie rozwiązań lepiej uwzględniających potrzeby dzieci z niepełnosprawnościami.

Dowóz uczniów z niepełnosprawnościami jest jednym z warunków rzeczywistego korzystania z prawa do edukacji, a sposób organizacji transportu powinien uwzględniać indywidualne potrzeby dziecka, jego bezpieczeństwo i dobrostan. Potwierdza to raport badawczy Biura RPO pn. „Realizacja przez samorządy obowiązku dowozu uczniów z niepełnosprawnościami do placówek edukacyjnych”.

Obecne przepisy zobowiązują gminy do zapewnienia bezpłatnego transportu do „szkoły najbliższej”, ale nie wyjaśniają, jak należy rozumieć to pojęcie. W efekcie samorządy często kierują się odległością i kosztami dowozu, podczas gdy rodzice wskazują na szkoły najlepiej odpowiadające potrzebom edukacyjnym i terapeutycznym dziecka.

Ważne są potrzeby ucznia

Jak podkreślają sądy administracyjne: „szkoła najbliższa” nie zawsze oznacza placówkę położoną najbliżej domu. Powinna to być szkoła zdolna zapewnić uczniowi wsparcie zgodne z jego potrzebami i zaleceniami zawartymi w orzeczeniu o potrzebie kształcenia specjalnego.

Przy ocenie trzeba brać pod uwagę m.in.: odległość, czas przejazdu, bezpieczeństwo podróży, wpływ transportu na zdrowie i samopoczucie dziecka czy możliwość pełnego uczestnictwa w zajęciach i terapii.

Pismo RPO

RPO Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Minister Edukacji Barbary Nowackiej o wprowadzenie do Prawa oświatowego jednoznacznej definicji „szkoły najbliższej” oraz zaproponowała analizę możliwości częściowego zwrotu kosztów dowozu do szkoły wybranej przez rodziców, jeśli lepiej odpowiada ona potrzebom dziecka.

Według RPO takie zmiany pomogłyby ograniczyć różnice w praktyce gmin i lepiej zagwarantować uczniom z niepełnosprawnościami równy dostęp do edukacji.

XI.7036.68.2026