Biuletyn Informacji Publicznej RPO

5-6 lutego 2026 r. przedstawiciele Rzecznika Praw Obywatelskich przeprowadzili wizytację Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym - zarówno w Gostyninie, jak i w Czersku. 

W trakcie wizytacji skoncentrowano się na weryfikacji warunków lokalowych zapewnianych pacjentom w obu lokalizacjach – na ile zmieniło się zaludnienie Ośrodka na przestrzeni ostatnich dwóch lat. Przeprowadzono rozmowy zarówno z Dyrekcją KOZZD, jak również z pacjentami. Szczegółowe ustalenia wraz z rekomendacjami zostaną przedstawione w raporcie z wizytacji. 

Poprzednia wizytacja KOZZD z ramienia Rzecznika Praw Obywatelskich miała miejsce w 2023 r.

Rekomendacje po wizytacji

Ustawa z 22 listopada 2013 r. wymaga kompleksowej nowelizacji, o co Rzecznik upomina się od wielu lat w pismach kierowanych do Ministra Zdrowia i Ministra Sprawiedliwości. Z odpowiedzi wynika, że prace nad ostatecznym brzmieniem projektu nowelizacji ustawy są prowadzone przez oba resorty. Wszystkie dotychczasowe rekomendacje RPO oraz postulaty zmian są nadal aktualne.

Obecnie szczególnie niepokojące jest, że w Ośrodku wzrasta liczba osób z zaburzeniami psychotycznymi. Osoby te – ze względu na stan zdrowia – nie powinny być objęte reżimem ustawy z 22 listopada 2013 r. KOZZD nie jest bowiem placówką leczniczą przeznaczoną do terapii osób chorujących psychicznie, a jego charakter i cele różnią się od jednostek systemu opieki psychiatrycznej.

W ocenie RPO Dyrektor KOZZD powinien:

• Każdorazowo informować resorty zdrowia oraz sprawiedliwości o przyjęciu pacjenta ze zdiagnozowaną chorobą psychiczną lub o rozpoznaniu choroby psychicznej podczas pobytu pacjenta w KOZZD, nawet jeśli występują u niego równocześnie zaburzenia niepsychotyczne.
• Podjąć działania w celu zapewnienia kompleksowej opieki psychiatrycznej osobom chorującym psychicznie oraz warunków sprzyjających poprawie ich zdrowia psychicznego, czemu służyłoby wyodrębnienie w Ośrodku specjalnego oddziału dla tych osób.
• Zdemontować blendy w Oddziale Zamiejscowym w Czersku w oknach, które nie wychodzą na ulicę lub inne miejsca publiczne.
• Wprowadzić wskazane w raporcie zmiany w regulaminie KOZZD.

Minister Zdrowia powinien dążyć do stworzenia takich warunków bytowych w KOZZD, w których prawo pacjentów do prywatności zostanie w pełni zagwarantowane. W tym celu należy zatem podjąć działania, żeby zapewnić odpowiednią bazę lokalową, która pozwoli na całkowite wyeliminowanie konieczności stosowania łóżek piętrowych. Niezbędne jest dostosowanie zasobów infrastrukturalnych do rzeczywistej liczby pacjentów oraz ich potrzeb bytowych, tak aby możliwe było zapewnienie im indywidualnych miejsc sypialnych, bez potrzeby korzystania z łóżek piętrowych.

Minister Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości powinien również znowelizować przepisy ustawy z 22 listopada 2013 r. regulujące stosowanie detencji prewencyjnej, tak aby jednoznacznie wykluczyć możliwość kierowania do KOZZD osób chorujących psychicznie – również w przypadku wystąpienia podwójnej diagnozy, tj. współistnienia zaburzeń psychotycznych i niepsychotycznych.

Minister Sprawiedliwości powinien zadbać o organizację cyklicznych szkoleń dla sędziów wydziałów cywilnych sądów okręgowych właściwych miejscowo dla oddziałów terapeutycznych, funkcjonujących w jednostkach penitencjarnych, w przedmiocie orzekania na podstawie ustawy z 22 listopada 2013 r.

IX.517.73.2026