Skargi na dodatek dopełniający. Wystąpienie do MRPiPS
Data:
Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie zasad przyznawania dodatku dopełniającego, na które skarżą się obywatele.
1 stycznia 2025 r. weszła w życie nowela ustawy o rencie socjalnej, wprowadzająca nowe świadczenie - dodatek dopełniający do renty socjalnej. Jego celem jest dodatkowe wsparcie finansowe dla osób z niepełnosprawnością, uprawnionym do renty socjalnej i całkowicie niezdolnych do pracy i samodzielnej egzystencji. Za tym wsparciem przemawiają względy ekonomiczne – niska wysokość świadczenia, jak i społeczne – problemy z dostępem osób z niepełnosprawnością do rynku pracy.
Jednakże sposób ukształtowania tej formy pomocy jest przedmiotem skarg do RPO. Zasadnicze wątpliwości dotyczą ograniczonego kręgu podmiotów objętych dodatkiem. Prawo do niego mają bowiem wyłącznie osoby uprawnione do renty socjalnej, co nie obejmuje wszystkich grup osób z niepełnosprawnością spełniających warunek całkowitej niezdolności do pracy i samodzielnej egzystencji, uprawnionych do świadczeń rentowych z tytułu niezdolności pracy z systemu zabezpieczenia społecznego i systemu zaopatrzeniowego służb. Skutkiem jest istotna dysproporcja wysokości świadczeń.
W ocenie RPO uprawnienie do dodatku tylko jednej z grup osób z niepełnosprawnością z prawem do świadczeń rentowych nie wydaje się optymalne. Poza wsparciem pozostaje bowiem grupa osób z niepełnosprawnością, będących w takiej samej sytuacji.
Uzasadniona jest też wątpliwość, czy nie powoduje to istotnego ryzyka naruszenia konstytucyjnej zasady równego traktowania i sprawiedliwości społecznej. W efekcie dodatku dopełniającego łącznie uzyskiwane świadczenia mogą bowiem znacznie przewyższać wysokość renty z tytułu niezdolności do pracy.
W konsekwencji osoby, które w późniejszym wieku stały się niezdolne do pracy i samodzielnej egzystencji będą, mimo opłacania składek emerytalno-rentowych, w gorszej sytuacji niż osoby z niepełnosprawnościami od dzieciństwa. W świetle orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego takie kryterium może nie wytrzymać testu zgodności z Konstytucją RP.
Zastępca RPO Stanisław Trociuk prosi minister Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk o stanowisko wobec skarg obywateli.
III.7064.12.2026
