Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek wystąpił do Ministra Zdrowia w sprawie wykonania postanowienia sygnalizacyjnego Trybunału Konstytucyjnego w sprawie nieunormowania w ustawie o leczeniu niepłodności postępowania z zarodkami powstałymi z komórek rozrodczych samotnych kobiet i anonimowych dawców przed jej wejściem w życie.

Wciąż niewykonane pozostaje postanowienie sygnalizacyjne TK z 18 kwietnia 2018 r. (sygn. S 2/18) w tej sprawie. 18 kwietnia 2018 r. (sygn. K 50/16) TK umorzył postępowanie z wniosku RPO dotyczącego zgodności art. 20 ust. 1 pkt 2 oraz art. 21 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 78 i art. 97 ustawy o leczeniu niepłodności (ULN) z art. 2 w związku z art. 47 Konstytucji - w zakresie, w jakim mają one zastosowanie do kobiet niepozostających w związku małżeńskim albo we wspólnym pożyciu z mężczyzną, które zdeponowały zarodki powstałe z ich komórki rozrodczej i komórki anonimowego dawcy przed dniem wejścia ustawy w życie.

TK dostrzegł istotny problem sytuacji niektórych zarodków powstałych przed wejściem w życie ULN i przechowywanych w bankach komórek rozrodczych i zarodków. W ocenie TK brak rozwiązania pozwalającego na implantację zarodka zdeponowanego przed wejściem w życie ULN przez niepozostającą w związku kobietę prowadzi do nierównego traktowania zarodków w kontekście art. 21 ust. 2 ULN. Zaproponowane w postanowieniu TK rozwiązanie łagodzi rygoryzm obecnej regulacji, którą RPO w przeszłości nieskutecznie kwestionował przed TK, niemniej wciąż uzależnia możliwość implantacji przez kobietę spokrewnionych genetycznie zarodków od decyzji sądu.

RPO zwrócił się do minister zdrowia Jolanty Sobierańskiej-Grendy o podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do wykonania postanowienia sygnalizacyjnego TK: bądź to poprzez wprowadzenie sądowej kontroli dopuszczalności skorzystania z procedury medycznie wspomaganej prokreacji przez samotne kobiety, które zdeponowały zarodki przed wejściem w życie ustawy, bądź przez wprowadzenie rozwiązania alternatywnego, w szerszym zakresie gwarantującego możliwość dokończenia procedury leczenia niepłodności przez takie kobiety.  RPO prosi Panią Minister o stanowisko. 

VII.5002.6.2025