Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Wymóg ujawnienia tożsamości przez osobę składającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej jest pozbawiony ustawowej podstawy prawnej - wskazuje Rzecznik Praw Obywatelskich
• Zastępca RPO Stanisław Trociuk wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 13 sierpnia 2025 r.

Zaskarżony wyrok WSA (sygn. akt II SAB/Wa 333/25) dotyczył anonimowego wniosku o udostępnienie informacji publicznej, złożonego przez obywatela do Głównego Inspektora Transportu Drogowego. Organ nie rozpoznał wniosku, twierdząc, że anonimowe wnioski o udostępnienie informacji publicznej nie są dopuszczalne. Do tego stanowiska przychylił się sąd I instancji, który oddalił skargę na bezczynność.

W skardze kasacyjnej ZRPO podniósł zarzuty błędnej wykładni prawa materialnego – art. 2 ust. 1 i ust. 2 oraz art. 10 ust. 1 u.d.i.p., ze wskazaniem na ich związek z art. 1 § 2 p.u.s.a., art. 31 ust. 3 zd. pierwsze Konstytucji oraz art. 51 ust. 1 Konstytucji. Błąd ten w ocenie Rzecznika doprowadził do niesłusznego przyjęcia, że anonimowe wnioski o udostępnienie informacji publicznej są niedopuszczalne ze względów formalnych. 

Z tego względu ZRPO wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz rozpoznanie sprawy co do jej istoty poprzez wyrok reformatoryjny Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Wskazał, że wymóg ujawnienia tożsamości przez osobę składającą wniosek o udostępnienie informacji publicznej pozbawiony jest podstawy prawnej w ustawie. Dlatego nie może stanowić legalnego ograniczenia zagwarantowanego w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP prawa dostępu do informacji publicznej oraz chronionego przez art. 51 Konstytucji RP prawa do prywatności. 

Podobne wątpliwości podniesiono również na gruncie Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych oraz Europejskiej Konwencji Praw Człowieka.

Skarga podkreśla, że WSA oparł rozstrzygnięcie oparł na daleko idących rozważaniach teoretycznych dotyczących współczesnej komunikacji elektronicznej czy ogólnych reguł obrotu prawnego, które nie znajdowały oparcia w obowiązującym ustawodawstwie. 

Stanisław Trociuk wywiódł, że rozstrzygnięcie WSA opierało się w znacznym stopniu na zdezaktualizowanych tezach orzeczniczych oraz doktrynalnych, którym zaprzeczają ugruntowana, dominująca linia orzecznicza oraz aktualne opracowania prawnicze. Jednocześnie podniósł wątpliwości co do występujących obecnie tendencji związanych z próbami rewizji tych stanowisk.

Dopuszczalność anonimowych wniosków o udostępnienie informacji publicznej ma znaczenie dla wielu osób, które z różnych względów mogą mieć obawy przed konsekwencjami ujawnienia swojej tożsamości w postępowaniu z wniosku o udostępnienie informacji publicznej. 

Praktyka działalności Rzecznika wykazuje, że tyczy się to w szczególności aktywistów, dziennikarzy śledczych na wstępnym etapie zbierania materiałów, sygnalistów oraz osadzonych kierujących swoje wnioski do administracji zakładu karnego. Odebranie tym osobom możliwości nieujawniania swojej tożsamości w toku postępowania z wniosku o udostępnienie informacji publicznej byłoby w ocenie Rzecznika wątpliwe prawnie.

Stanowisko RPO zostało poparte przez biorącą udział w postępowaniu organizację społeczną Stowarzyszenie Sieć Obywatelska Watchdog Polska. Organizacja ta wskazała, że ma zbliżone doświadczenia dotyczące osób anonimowo wnioskujących o udostępnienie informacji publicznej.

Sprawa toczy się przed NSA pod sygnaturą III OSK 2396/25.

VII.6060.64.2025