Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Co można zrobić, aby społeczeństwo lepiej rozumiało potrzeby i problemy osób Głuchych i słabosłyszących? W 2026 roku Komisja Ekspertów ds. Osób Głuchych planuje przygotować materiały edukacyjne i seminaria dla różnych grup, m.in: psychologów i psychoterapeutów, nauczycieli, policji, rodziców dzieci CODA.  Działania te pozwolą pokazać, jak komunikować się z osobą Głuchą, jakie są prawa osób Głuchych, jak zapewnić dostępność. 18 lutego 2026 roku Komisja Ekspertów ds. Osób Głuchych uzgodniła Plan Pracy Komisji na bieżący rok.

Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami

W pierwszej części spotkania Współprzewodnicząca Komisji, Małgorzata Czajkowska–Kisil, opowiedziała o projekcie Centrum Komunikacji dla Osób z Niepełnosprawnościami w kontekście osób Głuchych.

Projekt prowadzi Biuro Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych. Partnerami są Polski Związek Głuchych i Polskie Stowarzyszenie na Rzecz Osób z Niepełnosprawnością Intelektualną.

Projekt zakłada powstanie Centrów Komunikacji w 16 województwach. Centra mają zapewnić bezpłatne wsparcie komunikacyjne osobom z niepełnosprawnościami, w tym osobom Głuchym i słabosłyszącym. Wsparcia udzielać będą tłumacz online, tłumacz stacjonarny (na miejscu), tłumacz dokumentów i tłumacz-przewodnik. Centra rekrutują tłumaczy i w ciągu 1-2 miesięcy rozpoczną świadczenie usług. Małgorzata Czajkowska–Kisil poinformowała, że Centra planują także szkolenia dla tłumaczy PJM i tłumaczy-przewodników, aby wzmocnić ich umiejętności.

Członkowie i członkinie Komisji podkreślili, że ważne jest, aby utrzymać działania Centrów po zakończeniu projektu, aby to było stałe wsparcie. Podkreślono także, że ważna jest równoległa edukacja kadr pracujących w różnych placówkach, zwłaszcza medycznych – na temat komunikacji z osobą Głuchą i współpracy z tłumaczem PJM. Systematycznie zdarza się, że tłumacz nie jest wpuszczany przez lekarza do gabinetu.

Więcej informacji o projekcie jest na stronie: https://niepelnosprawni.gov.pl/projekty/projekty-fers/projekt-centrum-komunikacji-dla-osob-z-niepelnosprawnosciami/

Sprawy i problemy do analizy i podjęcia działań przez Rzecznika Praw Obywatelskich

Gdy prawa osób Głuchych są łamane Rzecznik Praw Obywatelskich może zabrać głos, wyjaśnić sprawę czy podjąć interwencję. Członkinie i członkowie Komisji wskazali, jakie sprawy dotyczących osób Głuchych i słabosłyszących wymagają interwencji w 2026 roku.

Wśród zgłoszonych spraw znalazły się m.in. bariery osób Głuchych na rynku pracy, problemy Głuchych rodziców w kontaktach z Ośrodkami Pomocy Społecznej, brak uwzględnienia tłumaczy PJM w ustawie o tłumaczach przysięgłych.

Barbara Imiołczyk, dyrektorka Centrum Projektów Społecznych w Biurze RPO poinformowała, że lista zgłoszonych spraw i postulatów zostanie przekazana zespołom prawnym Biura RPO do analizy.

Następnie omówiono sprawę braku tłumaczenia PJM Poradnika Bezpieczeństwa przygotowanego przez Rządowe Centrum Bezpieczeństwa we współpracy z Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji i Ministerstwem Obrony Narodowej. W tej sprawie w grudniu 2025 interwencję podjął RPO. Więcej informacji na stronie: https://bip.brpo.gov.pl/pl/content/rpo-poradnik-bezpieczenstwa-ozn-dostepnosc-rcb

Członkowie Komisji poinformowali, że temat ten na pewno będzie poruszony 24 lutego na spotkaniu Parlamentarnego Zespołu ds. Osób Głuchych i z Niedosłuchem. Tematem spotkania jest „Bezpieczeństwo osób głuchych i z niedosłuchem w kontekście ochrony ludności cywilnej - wyzwania, bariery, rekomendacje”

Pracowniczki Biura RPO zapewniły, że sprawa będzie dalej monitorowana przez RPO.

Seminaria i materiały edukacyjne

Barbara Imiołczyk z Biura RPO poinformowała o możliwości opracowania przez Komisję materiałów edukacyjnych i seminariów w 2026 roku. Działania te powinny pokazać przedstawicielom różnych grup, jak komunikować się z osobą Głuchą, jakie są prawa osób Głuchych, jak zapewnić dostępność.

W toku dyskusji członkowie i członkinie Komisji zgłosili gotowość pracy nad materiałami dla nauczycieli, dla policji, sędziów i prokuratorów oraz nad materiałami o prawach dzieci CODA (słyszące dzieci niesłyszących rodziców).

Zaproponowano organizację przez Komisję w 2026 roku dwóch seminariów na temat zdrowia psychicznego osób Głuchych i dotyczących praw dzieci CODA.

Uzgodniono, że prace Komisji nad koncepcją materiałów edukacyjnych i seminariów będą prowadzone w grupach roboczych. Grupy robocze rozpoczną prace w marcu.

Podziękowania za aktywność i pomysły

Barbara Imiołczyk i Małgorzata Czajkowska-Kisil podziękowały uczestnikom spotkania za aktywność i zgłoszone pomysły do Planu Pracy Komisji na 2026 rok. Podkreśliły także, że od zaangażowania osób z Komisji, aktywności grup roboczych zależy to, ile działań edukacyjnych uda się zrealizować. Grupy robocze mogą liczyć na konsultacje merytoryczne i wsparcie organizacyjne Biura RPO.