Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Wojciech Brzozowski przedstawił opinię do projektu rozporządzenia MSWiA zmieniającego rozporządzenie ws. pomieszczeń przeznaczonych dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia, pokoi przejściowych, tymczasowych pomieszczeń przejściowych i policyjnych izb dziecka, regulaminu pobytu w tych pomieszczeniach, pokojach i izbach oraz sposobu postępowania z zapisami obrazu z tych pomieszczeń, pokoi i izb (nr 1329)

RPO co do zasady pozytywnie ocenił podjęcie prac legislacyjnych zmierzających do dostosowania warunków materialnych, jakim powinny odpowiadać policyjne miejsca detencji, do zaleceń sędziów penitencjarnych oraz przedstawicieli KMPT. Chodzi zwłaszcza o ograniczenie trudności w zakresie komunikacji z cudzoziemcami pozbawionymi wolności, poprawy współpracy z osobami udzielającymi świadczeń zdrowotnych, a także warunków bytowych w porze nocnej w policyjnych miejscach zatrzymań.

W obecnym brzmieniu projekt, w zakresie wyposażenia policyjnych miejsc detencji, ogranicza się do wskazania, że mogą być one wyposażone w urządzenia elektroniczne służące do tłumaczenia mowy oraz w oświetlenie nocne. Takie ukształtowanie projektowanych przepisów nadaje im charakter fakultatywny, co oznacza uzależnienie od uznania Policji.

Zagwarantowanie cudzoziemcom możliwości skutecznego komunikowania swoich potrzeb, w tym informacji dotyczących stanu zdrowia oraz samopoczucia, stanowi jedną z podstawowych gwarancji w zakresie zapobiegania torturom i innym formom nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania. Może też łagodzić napięcia będące efektem pozbawienia wolności, przyczynić się do deeskalacji sytuacji konfliktowych oraz zwiększyć dostęp osób zatrzymanych do innych gwarancji antytorturowych, w szczególności do lekarza, pomocy prawnej i mechanizmów skargowych.

Dlatego też należałoby rozważyć wprowadzenie obligatoryjnego wymogu wyposażenia policyjnych miejsc zatrzymań w elektroniczne urządzenia służące do tłumaczenia mowy. Przyczyniłoby się to również do wyeliminowania problematycznych sytuacji, gdy tłumaczenia dokonuje osoba nieposługująca się biegle językiem obcym, niebędąca tłumaczem przysięgłym lub za pośrednictwem aplikacji tłumaczeniowych w prywatnych telefonach funkcjonariuszy. To obszar ryzyka zarówno w odniesieniu do prawidłowości i kompletności informacji, jak i ochrony danych wrażliwych.

W ocenie Rzecznika powinno się zapewnić osobom przebywającym w tych pomieszczeniach możliwość porozumiewania się w sprawach dotyczących ich pobytu także z wykorzystaniem elektronicznych urządzeń służących do tłumaczenia mowy.

Ponadto wątpliwości budzi możliwość fakultatywnego wyposażenia pokoju dla osób zatrzymanych lub doprowadzonych w celu wytrzeźwienia w oświetlenie nocne. Zdaniem RPO powinien to być obligatoryjny element wyposażenia tych pomieszczeń. Jego brak utrudnia bowiem osobom zatrzymanym odpoczynek w godzinach nocnych, co stanowi nieuzasadnioną dolegliwość. Warto też rozważyć obligatoryjne oświetlenie nocne w pokojach przejściowych. 

Projekt nie przewiduje możliwości funkcjonowania w pomieszczeniach dla osób zatrzymanych placów spacerowych, mimo wieloletnich zaleceń CPT, SPT i KMPT. Nie przewidują ich także obecne przepisy. W efekcie takie osoby spędzają czas w pokojach dla osób zatrzymanych, co nie wpływa pozytywnie na ich zdrowie fizyczne i psychiczne. CPT zaleca tymczasem, aby wszyscy przetrzymywani w areszcie policyjnym przez 24 godziny lub dłużej mieli możliwość ćwiczeń na świeżym powietrzu. SPT rekomenduje z kolei zapewnienie możliwości spędzania czasu poza celami, w tym wykonywania ćwiczeń fizycznych i dostęp do świeżego powietrza przez co najmniej godzinę dziennie.

KMPT.023.1.2026