Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Rzecznik Praw Obywatelskich podjął sprawę tworzenia przez Polskie Linie Lotnicze LOT listy "pasażerów nieakceptowanych” 
• Wątpliwości budzi m.in. sposób przeciwdziałania niepożądanym zachowaniom pasażerów - prewencyjnego wykluczania osób z możliwości skorzystania z usług przewoźnika na podstawie wcześniejszych doświadczeń
• A choć przepisy dopuszczają odmowę przewozu lotniczego na przyszłość, to nie odnoszą się do tworzenia zbiorczej listy takich osób. Nie określają też zakresu gromadzonych danych czy celu tworzenia takiej bazy
• RPO występuje do Urzędu Lotnictwa Cywilnego oraz Urzędu Ochrony Danych Osobowych; pyta m.in. czy tworzenie takiej listy pasażerów może naruszać art. 6 ust. 1 RODO 

Media napisały o tworzeniu przez PLL "LOT" listy mającej obejmować osoby, które z uwagi na niewłaściwe zachowanie podczas lotu, mogą zostać pozbawione możliwości korzystania z usług przewoźnika. Tworzenie list ma być praktyką również innych przewoźników lotniczych. Ma to służyć zapewnieniu bezpieczeństwa pasażerów oraz załogi podczas lotów.

W wewnętrznej regulacji PLL "LOT", tj. w art. 11 „Ogólnych warunków przewozu”, są postanowienia dotyczące zachowania pasażera na pokładzie oraz konsekwencji naruszenia tych zasad. Wskazano możliwość podjęcia przez przewoźnika działań uznanych za konieczne w celu powstrzymania takiego zachowania, w tym zastosowania środków przymusu, usunięcia pasażera ze statku powietrznego po lądowaniu, a także odmowy dalszego przewozu, również w przyszłości. 

Regulacja wewnętrzna co do zasady pozostaje spójna z art. 199 Prawa lotniczego, który określa wyjątkowe przypadki, gdy przewoźnik może odmówić przewozu. Przyjęte rozwiązanie może jednak rodzić istotne wątpliwości z punktu widzenia ochrony praw pasażera. Wewnętrzna regulacja nie powinna bowiem pozostawiać nadmiernej swobody odmowy w przyszłości. Nie określa ani czasu obowiązywania odmowy, ani minimalnych wymogów informacji dla pasażerów. Nie ma zwłaszcza wyraźnego wskazania, że odmowa powinna mieć charakter zindywidualizowany i zawierać przyczyny jej zastosowania i okres obowiązywania.

Mimo że odmowa jest podejmowana jednostronnie przez przewoźnika, nie przewidziano wyraźnej możliwości jej zakwestionowania, nawet w ramach procedur wewnętrznych. Odmowy nie można wykluczyć nie tylko w sytuacjach oczywistych i bezspornych, lecz i mniej jednoznacznych. Z relacji pasażerów wynika bowiem, że może być ona łączona również z sytuacjami konfliktowymi, w których pasażer okazywał zdenerwowanie, zwłaszcza gdy – w jego ocenie – nie dopełniono obowiązków wynikających z praw pasażera i konsumenta. Jeśli takie sytuacje rzeczywiście prowadziłyby do odmów, mogłoby to oznaczać wyjście poza ochronę bezpieczeństwa lotu i porządku na pokładzie.

Może to prowadzić do wniosku, że obecny kształt regulacji wewnętrznej, która nie określa wyraźnych ram odmowy przewozu w przyszłości, budzi wątpliwości z punktu widzenia ochrony praw pasażera i standardu wynikającego z art. 199 Prawa lotniczego.

Ponadto choć przepisy prawa i regulacje wewnętrzne przewoźnika dopuszczają stosowanie wobec pasażera indywidualnych środków prewencyjnych w postaci odmowy przewozu w przyszłości, to nie odnoszą się wprost do tworzenia zbiorczej listy takich osób. Nie określają zwłaszcza zakresu gromadzonych danych, celu tworzenia takiej bazy ani zasad ich dalszego przetwarzania.

Wątpliwości budzi również sam cel prowadzenia takiej listy, skoro odmowa ma charakter indywidualny i zapewne jest stosowana w związku z próbą kupna biletu. A informacja o ochronie danych osobowych na stronie internetowej "LOT" nie wskazuje wprost, że dane klientów mogą być przetwarzane w celu odmowy przewozu w przyszłości lub tworzenia listy pasażerów nieakceptowanych. W związku z tym powstaje wątpliwość, czy opisana praktyka pozostaje zgodna z przepisami RODO.

Zastępca RPO Adam Krzywoń prosi Renatę Piwowarską, Rzecznika Praw Pasażerów w ULC, o zbadanie sprawy, odniesienie się do niej i wskazanie, czy kwestia odmowy przewozu w związku z naruszeniem zasad bezpieczeństwa wymaga bardziej szczegółowego uregulowania, tak aby ograniczyć ryzyko jej niepożądanych skutków dla pasażerów. 

Do Adama Furmańczuka, dyrektora Departamentu Wstępnej Kontroli Skarg i Naruszeń w UODO, zwraca się o zbadanie sprawy, odniesienie się do problemu, ewentualnie o wystąpienie do przewoźnika o wyjaśnienia, a także o wskazanie, czy tworzenie tzw. listy pasażerów nieakceptowanych może naruszać art. 6 ust. 1 RODO. 

V.7108.61.2026