Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w sprawie sytuacji małoletnich cudzoziemców, którzy są umieszczani wraz z rodzicami lub opiekunami prawnymi w strzeżonych ośrodkach dla cudzoziemców podczas procedury ubiegania się o ochronę międzynarodową. RPO ma wątpliwości czy dzieci objęte takim postępowaniem mają zapewnione prawo do sądu i właściwą ochronę swoich interesów.

Do Biura RPO wpływają wnioski od rodzin cudzoziemców ubiegających się o ochronę międzynarodową, które zostały umieszczone w strzeżonych ośrodkach.

Analiza akt sądowych i skarg wpływających do RPO wskazuje, że małoletni cudzoziemcy pozostający pod opieką rodziców lub innych opiekunów prawnych - zwykle nie są uznawani przez sądy za strony postępowań dotyczących umieszczenia w takich ośrodkach. Jednocześnie decyzja sądu o umieszczeniu opiekuna prawnego w strzeżonym ośrodku obejmuje też towarzyszące mu dziecko. Oznacza to, że rozstrzygnięcie bezpośrednio wpływa także na prawa i wolność małoletniego.

W toku postępowania wyjaśniającego ustalono, że nieuznawanie małoletnich cudzoziemców za strony takich postępowań jest powszechną praktyką sądów. W niektórych sprawach sądy wprost wskazują w uzasadnieniach swoich orzeczeń, że dzieci nie mają statusu strony.

W wystąpieniu Rzecznik zwraca uwagę, że małoletni cudzoziemcy pozostający pod opieką prawną nie mają w tych postępowaniach własnej reprezentacji procesowej, choć skutki orzeczenia dotyczą również ich. Inaczej wygląda sytuacja małoletnich cudzoziemców bez opieki, którym przepisy zapewniają reprezentację przez kuratora.

Zdaniem RPO przepisy jednoznacznie nie wskazują, że małoletni cudzoziemiec umieszczany wraz z opiekunem nie powinien być stroną postępowania. Może to rodzić wątpliwości dotyczące zgodności obecnej praktyki z konstytucyjnym prawem do sądu i standardami prawa międzynarodowego.

Sylwia Gregorczyk-Abram prosi ministra Marcina Kierwińskiego o stanowisko, czy przedmiotowe postępowania sądowe dotyczące umieszczania małoletnich cudzoziemców wraz z opiekunami prawnymi w strzeżonych ośrodkach pozostają w zgodności z prawem do sądu gwarantowanym przez Konstytucję RP i prawo międzynarodowe.

ZPM.540.122.2026