Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skarga dotycząca barier przy realizacji prawa do wglądu do dokumentów dotyczących zainteresowanych w zasobach Instytutu Pamięci Narodowej
• Wnioskodawcy muszą w tym celu stawiać się osobiście w placówkach IPN, co często utrudnia im wiek i stan zdrowia. Nie ma zaś możliwości cyfrowego potwierdzenia podpisu pod wnioskiem o dostęp do akt 
• Marcin Wiącek występuje do wicepremiera, ministra cyfryzacji Krzysztofa Gawkowskiego o zainicjowanie odpowiedniej zmiany prawa, aby było to możliwe
• AKTUALIZACJA 6.07.2026: Minister Cyfryzacji zgadza się, że obecny przepis nie uwzględnia aktualnych standardów cyfryzacji administracji publicznej i dostępnych narzędzi, które umożliwiają skuteczne i bezpieczne potwierdzanie tożsamości wnioskodawców. Od jego wejścia w życie nastąpił istotny rozwój usług cyfrowych, obejmujący m.in.: platformę ePUAP wraz z profilem zaufanym, rozwój środków identyfikacji elektronicznej oraz system e‑Doręczeń - głosi odpowiedź (w załączniku)
• AKTUALIZACJA: 10.07.2026: Wobec tej odpowiedzi RPO prosi MC o spowodowanie wprowadzenia odpowiedniego projektu do wykazu prac legislacyjnych albo programowych Rady Ministrów (w załączniku)

Wnioskodawca wskazał, że wnioski składa się wyłącznie osobiście lub drogą pocztową, ale wtedy warunkiem jest notarialne poświadczenie podpisu. Przepis ten wszedł w życie w 2007 r. i nie był nowelizowany. Nie został dostosowany do postępu technologicznego w działaniu organów władzy i nowoczesnych rozwiązań cyfrowych w zakresie potwierdzania tożsamości wnioskodawców,  jak usługa ePUAP czy system e-doręczeń.

W korespondencji z dyrektor Archiwum IPN Marzeną Kruk wskazano, że problem braku możliwości cyfrowego uwierzytelnienia podpisu był sygnalizowany niejednokrotnie przez osoby zainteresowane złożeniem wniosku z art. 30 ust. 1 ustawy o IPN. Często są to osoby w podeszłym wieku, którym trudno stawić się w IPN. A z  wymogiem notarialnego poświadczenia podpisu wiążą się również dodatkowe koszty. Wnioskodawcy spoza aglomeracji miejskich wskazywali też na oddalenie placówek IPN.

W odpowiedzi dla RPO Dyrektor Archiwum IPN wskazała, że art. 35a ust. 1 ustawy powinien zostać znowelizowany w taki sposób, aby uwzględniał możliwość złożenia wniosków przy pomocy tej usługi. RPO zgadza się z tym stanowiskiem. W świetle obecnego standardu cyfryzacji zawężenie możliwości złożenia wniosków tylko do stawiennictwa osobistego lub konieczności skorzystania z usług notariusza można postrzegać jako ograniczenie dostępu obywatela do urzędowych dokumentów i zbiorów danych (art. 51 ust. 3 Konstytucji RP) oraz naruszenie zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP).

VII.520.17.2025