Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej w trakcie służby doznał ostrego zawału serca, po czym został uznany za niezdolnego do czynnej służby wojskowej
• Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił mu prawa do zasiłku chorobowego za okres, gdy nie pełnił już czynnej służby wojskowej, bo niezdolność do służby nie powstała po zwolnieniu z niej
• Nie sposób znaleźć argumentów za tym, aby zwolnionemu żołnierzowi przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego, gdy niezdolność powstała po zwolnieniu ze służby, a nie miałby do tego prawa, gdy zachorował przed zwolnieniem
• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk prosi minister rodziny, pracy i polityki społecznej Agnieszkę Dziemianowicz-Bąk o podjęcie odpowiedniej inicjatywy ustawodawczej

Do Rzecznika zwrócił się żołnierz dobrowolnej zasadniczej służby wojskowej. W 2024 r. w trakcie zajęć wojskowych doznał ostrego zawału serca, co spowodowało czasową niezdolność do służby. Rozkazem dziennym został zwolniony z DZSW i przeniesiony do pasywnej rezerwy w związku z orzeczeniem Rejonowej Wojskowej Komisji Lekarskiej o niezdolności do czynnej służby wojskowej. 

ZUS odmówił mu prawa do zasiłku chorobowego za okres, w którym nie pełnił on już czynnej służby wojskowej (maj 2024 r. - czerwiec 2024 r.). Wskazał, że niezdolność do służby nie powstała po zwolnieniu ze służby.

Stosownie do art. 7a ustawy zasiłkowej przepis art. 7 stosuje się odpowiednio do żołnierza zwolnionego z czynnej służby wojskowej, z tym że podstawę obliczenia wysokości zasiłku chorobowego stanowi kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę. Przepis ten wszedł w życie 23 kwietnia 2022 r. na podstawie nowelizacji wprowadzonej art. 724 ustawy o obronie Ojczyzny.

Nowelizacja ta nie wprowadziła przepisu, który odsyłałby do art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej ("Zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego"). Dało to organowi rentowemu argument, że żołnierz zwolniony z czynnej służby wojskowej ma prawo do zasiłku chorobowego w sytuacji, w której jego niezdolność do pracy powstała już po zwolnieniu ze służby, nie ma zaś takiego prawa, gdy ujawniła się ona, tak jak w przypadku wnioskodawcy, jeszcze przed zwolnieniem ze służby i trwa nieprzerwanie nadal także po ustaniu służby wojskowej.

Literalna wykładania cytowanych przepisów może potwierdzać stanowisko organu rentowego. Jednak wnioski wynikające z tej interpretacji wywołują wątpliwości dotyczące ograniczenia praw i wolności żołnierzy czynnej służby wojskowej.

Za wyrokiem Sądu Rejonowego w Toruniu (sygn. akt IV U 288/23) wskazać należy, że analizowana sytuacja jest zapewne spowodowana niezamierzonym błędem ustawodawcy. Nie sposób bowiem znaleźć argumentów, które przemawiałyby za tym, aby żołnierzowi zwolnionemu ze służby wojskowej przysługiwało prawo do zasiłku chorobowego, gdy jego niezdolność do służby powstała po zwolnieniu ze służby, nie miałby zaś do niego prawa, gdy zachorował przed zwolnieniem ze służby, a jego niezdolność do służby trwała także po ustaniu służby. 

Trudno zatem ustalić, dlaczego ustawodawca zapewniając byłemu żołnierzowi czynnej służby wojskowej prawo do zasiłku chorobowego na zasadach określonych w art. 7, odmówił jednocześnie tego prawa na zasadach wskazanych w art. 6 ust. 1 ustawy zasiłkowej - podkreśla ZRPO.

WZF.812.1.2024