Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich docierają sygnały dotyczycące zmian finansowania świadczeń w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Zmiany miały na celu zmniejszenie kolejek dla pacjentów "pierwszorazowych", tymczasem w praktyce ograniczają dostęp pacjentom kontynuującym leczenie.

Zarządzenie Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z 27 października 2025 r. modyfikuje zasady finansowania w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej w zależności od osiągniętego przez świadczeniodawców poziomu udziału procentowego świadczeń specjalistycznych pierwszorazowych w danym zakresie świadczeń specjalistycznych. 

W nawiązaniu do Zarządzenia NFZ opublikował ogólnopolskie mediany dotyczące wybranych zakresów realizowanych w ambulatoryjnej opiece specjalistycznej. Szczególnie wyraźnie problem ujawnia się w alergologii, gdzie proces leczenia, taki jak odczulanie, wymaga częstych i systematycznych wizyt. W przypadku świadczenia z zakresu alergologii mediana w 2024 r. wynosi 16,2000 proc. 

Wnioskodawcy wskazują, że oznacza to, iż aby w tym zakresie świadczeń znajdować się powyżej mediany za tzw. pacjentów odczulanych, powinno się dodatkowo przyjąć 16,2 proc. pacjentów "pierwszorazowych" - oprócz przyjmowanych zgodnie z kolejką. W konsekwencji placówki medyczne są motywowane do zwiększania liczby przyjmowanych pacjentów pierwszorazowych, co może odbywać się kosztem pacjentów wymagających regularnej, długoterminowej opieki oraz wpływać na jakość opieki zdrowotnej.

Ponadto pacjenci skarżą się na przesunięcia badań diagnostycznych realizowanych w warunkach ambulatoryjnych z uwagi na wprowadzony przez NFZ nowy sposób rozliczania nadwykonań.

Jak wskazano, z uwagi na wprowadzone limity pacjentce przesunięto badanie kolonoskopii z 14 maja 2026 r. na 8 marca 2029 r. Jest ona po ostrym zapaleniu i jelita cienkiego, i grubego oraz zmaga się z problemami jelitowymi.

Zgłoszono też obawy, że takie ograniczenie dostępu do świadczeń zdrowotnych może prowadzić do pogorszenia jej stanu zdrowia.

Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego BRPO Piotr Mierzejewski prosi o stanowiska w tych sprawach dyrektor Departamentu Świadczeń Opieki Zdrowotnej w NFZ Annę Miszczak.

V.7010.29.2026, V.7010.32.2026