Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• RPO zwraca uwagę na problemy związane z funkcjonowaniem Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD) w Gostyninie
• Wśród najważniejszych kwestii dotyczących KOZZD są przeludnienie Ośrodka, warunki pobytu pacjentów czy umieszczanie osób z zaburzeniami psychotycznymi
• Zastępczyni RPO Anna Błaszczak-Banasiak wystąpiła w tej sprawie do Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Zdrowia
• AKTUALIZACJA 4.11.2026: Ministerstwo Sprawiedliwości wskazało, że większość problemów dotyczących funkcjonowania KOZZD jest analizowana w ramach prac nad nowelizacją ustawy, prowadzonych wspólnie z Ministerstwem Zdrowia. Resort podkreślił, że za funkcjonowanie KOZZD odpowiada MZ, a MS - za nadzór administracyjny nad sądami i przygotowanie zmian w przepisach. Projekt nowelizacji ma wzmocnić m.in. kontrolę sądową, prawa stron postępowania, dostęp do obrońcy i uregulować sytuację osób z chorobą psychiczną przebywających w KOZZD. Zmiany mają też ograniczać stosowanie izolacji na rzecz innych środków przewidzianych ustawą. MS wskazało, że według danych Służby Więziennej - 47 osób pozbawionych wolności może w przyszłości zostać objętych przepisami ustawy o KOZZD, dlatego jest potrzeba dalszych działań systemowych (szczegółowa odpowiedź MS w załączniku).
• Ministerstwo Zdrowia poinformowało, że mimo przekroczenia liczby miejsc w KOZZD w Gostyninie, intensywność zajęć terapeutycznych utrzymano na dotychczasowym poziomie. Dotyczy to terapii: psychologicznej, seksuologicznej, uzależnień oraz opieki lekarskiej, pielęgniarskiej, pomocy socjalnej i zajęć terapii zajęciowej. Ostatnio rozszerzono też ofertę zajęć grupowych, m.in. z psychoedukacji i treningu umiejętności społecznych. Trwają prace nad programami grupowych zajęć z terapii uzależnień i edukacji psychoseksualnej. MZ podkreśla, że podejmowane są działania, których celem jest zwiększenie liczby miejsc dla osób kierowanych do KOZZD (szczegółowa odpowiedź MZ w załączniku).

Rzecznik Praw Obywatelskich spotkała się z przedstawicielami środowiska naukowego zajmującymi się zagadnieniem funkcjonowania Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym (KOZZD) w Gostyninie. Rozmowa dotyczyła m.in. ochrony praw osób przebywających w Ośrodku, obowiązujących tam regulaminów i problemów związanych ze stosowaniem ustawy regulującej funkcjonowanie tej placówki.

Szczególną uwagę poświęcono narastającemu problemowi przeludnienia KOZZD i pogarszającym się warunkom pobytu pacjentów, w tym na rosnącą liczbę osób z zaburzeniami psychotycznymi kierowanych do Ośrodka (choć ustawa nie przewiduje wobec nich takiego rozwiązania). Rozmawiano też o skuteczności terapii prowadzonej w KOZZD. Poruszone tematy były zbieżne z tezami stanowiska Komitetu Bioetyki przy Prezydium Polskiej Akademii Nauk z 2 lipca 2026 r. dotyczącego funkcjonowania Ośrodka.

W związku z ustaleniami ze spotkania i sygnałami napływającymi do Biura RPO zastępczyni RPO Anna Błaszczak-Banasiak skierowała wystąpienia do Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Zdrowia.

Wystąpienie do Ministerstwa Sprawiedliwości

W piśmie do wiceminister sprawiedliwości Marii Ejchart zastępczyni RPO zwróciła się o m.in.:

• wdrożenie procedury systematycznego publikowania na stronie internetowej resortu sprawiedliwości statystyk dotyczących stosowania ustawy regulującej funkcjonowanie KOZZD,
• zorganizowanie spotkania sędziów rodzinnych, przedstawicieli Służby Więziennej i dyrektorów zakładów karnych w celu wypracowania dobrych praktyk przy kierowaniu spraw do Ośrodka,
• przeanalizowanie wybranych orzeczeń dotyczących osób z zaburzeniami psychotycznymi przebywających obecnie w KOZZD,
• przedstawienie informacji o przyczynach przeludnienia Ośrodka oraz prognoz dotyczących liczby kolejnych osób, które mogą zostać do niego skierowane,
• odniesienie się do stanowiska Komitetu Bioetyki PAN w sprawie KOZZD.

Wystąpienie do Ministerstwa Zdrowia

Zastępczyni RPO Anna Błaszczak-Banasiak kierując się do wiceminister zdrowia Katarzyny Kęcki zwróciła uwagę na potrzebę zmian w funkcjonowaniu Ośrodka, które mogłyby zostać wprowadzone już w ramach obowiązujących przepisów.

Wystąpiła także o informacje dotyczące, m.in.:

• działań terapeutycznych, aktywizacyjnych i resocjalizacyjnych prowadzonych w KOZZD,
• funkcjonowania i dotychczasowej działalności Rady Społecznej KOZZD,
• kosztów pobytu pacjenta w Ośrodku,
• wyników kontroli przeprowadzonej w KOZZD przez Ministerstwo Zdrowia w 2025 r.,
• przyjmowania do Ośrodka osób ponad określony limit miejsc oraz osób z zaburzeniami psychotycznymi,
• liczby osób objętych detencją psychiatryczną po odbyciu kary pozbawienia wolności,
• skuteczności terapii prowadzonych w zakładach psychiatrycznych wykonujących środki zabezpieczające.

Zastępczyni RPO zwróciła się też o informację, czy Ministerstwo Zdrowia odniosło się do stanowiska Komitetu Bioetyki PAN dotyczącego KOZZD.

IX.517.977.2026