Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Sądy powinny mieć większe możliwości oceny, czy dalsza izolacja osoby w zakładzie psychiatrycznym jest konieczna i uzasadniona
• Obecne przepisy tego nie zapewniają przez co osoby mogą pozostawać przez wiele lat w izolacji, mimo pojawiających się wątpliwości co do zasadności dalszego stosowania tego rozwiązania
• Zdaniem RPO należy zmienić przepisy dotyczące stosowania środków zabezpieczających wobec osób przebywających w zakładach psychiatrycznych
• Dlatego Sylwia Gregorczyk-Abram poprosiła Ministra Sprawiedliwości o analizę problemu i rozważenie zmian, które lepiej zabezpieczą prawa obywateli oraz wzmocnią kontrolę sądową nad stosowaniem tych środków

Rzecznik Praw Obywatelskich wystąpił do Ministra Sprawiedliwości w sprawie przepisów dotyczących osób umieszczonych w zakładach psychiatrycznych w ramach tzw. środków zabezpieczających. Chodzi o sytuacje, gdy sąd decyduje o izolacji osoby ze względu na jej stan zdrowia psychicznego oraz ryzyko popełnienia przez nią poważnego czynu zabronionego.

W ocenie Sylwii Gregorczyk-Abram obecne przepisy nie zapewniają sądom wystarczających możliwości oceny, czy dalsze stosowanie tego środka jest nadal zasadne. Przy kolejnych decyzjach o przedłużeniu pobytu w zakładzie psychiatrycznym sąd bada przede wszystkim, czy dalsza izolacja jest konieczna, nie analizując w pełnym zakresie wszystkich przesłanek, które były podstawą pierwotnego orzeczenia środka.

Rzecznik zwraca uwagę, że może to prowadzić do sytuacji, w których osoby pozostają przez wiele lat w izolacji, mimo że pojawiają się wątpliwości dotyczące zasadności dalszego stosowania tego rozwiązania. Zdaniem RPO przepisy powinny pozwalać na bardziej wnikliwą i regularną kontrolę sądową, uwzględniającą zarówno ochronę społeczeństwa, jak i prawa osób pozbawionych wolności.

Dlatego RPO postuluje zmianę przepisów Kodeksu karnego wykonawczego. Sądy powinny otrzymać wyraźną podstawę prawną do ponownej oceny wszystkich najważniejszych przesłanek stosowania środka zabezpieczającego, a także możliwość jego uchylenia lub zmiany, gdy dalsza izolacja nie jest już potrzebna albo dotychczasowy środek okazuje się nieodpowiedni.

Rzecznik zwróciła się do ministra Waldemara Żurka o analizę przedstawionych problemów i rozważenie podjęcia prac legislacyjnych, które wzmocnią ochronę praw człowieka oraz zapewnią skuteczniejszą kontrolę sądową nad stosowaniem środków zabezpieczających.

II.510.265.2026