Zdalne wysłuchanie pacjenta szpitala psychiatrycznego przez sędziego. RPO zwraca się do MS
Data:
Coraz częściej sędziowie prowadzą zdalnie wysłuchania pacjentów przymusowo przebywających (bez ich zgody) w szpitalach psychiatrycznych, zamiast spotykać się z nimi osobiście w placówce. Biuro RPO zwraca się do Ministerstwa Sprawiedliwości o stanowisko w sprawie.
Do Biura Rzecznika Praw Obywatelskich docierają sygnały wskazujące na coraz częstsze przeprowadzanie przez sędziów zdalnych wysłuchań (czyli rozmów) z osobami przebywającymi w szpitalach psychiatrycznych bez ich zgody. Wysłuchanie takiej osoby jest jednym z podstawowych mechanizmów ochrony jej praw, ponieważ dotyczy sytuacji związanej z ograniczeniem wolności osobistej.
Podczas takiej czynności sędzia zapoznaje się z dokumentacją medyczną, ale też bezpośrednio zapoznaje się z sytuacją pacjenta, jego zachowaniem, sposobem komunikowania się i jego stanowiskiem.
Według RPO, kontakt realizowany wyłącznie w formie zdalnej nie pozwala w pełni osiągnąć tych celów, ponieważ może utrudniać pełną ocenę sytuacji osoby hospitalizowanej i osłabiać gwarancyjny charakter tej czynności. Dodatkowo obecność sędziego może być psychologicznie wzmacniająca dla pacjenta.
Przez ponad 30 lat obowiązywania ustawy o ochronie zdrowia psychicznego wizytacje sędziowskie były realizowane przez osobisty kontakt z pacjentem. Taka praktyka najlepiej odpowiada celowi przepisów i standardom ochrony praw osób przebywających w szpitalach psychiatrycznych bez ich zgody.
W ocenie RPO przeprowadzanie wysłuchań wyłącznie online może prowadzić do osłabienia gwarancji procesowych przysługujących tym osobom. Dlatego RPO uznaje taką praktykę za nieprawidłową.
Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego Piotr Mierzejewski pisze w tej sprawie do Dyrektor Departamentu Spraw Rodzinnych i Nieletnich Ministerstwa Sprawiedliwości Doroty Łopalewskiej i prosi o stanowisko w tej sprawie.
V.7016.105.2026
Załączniki:
Data:
Operator: Krzysztof Michałowski