Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Rzecznik Praw Obywatelskich podtrzymał wniosek złożony 22 lutego 2016 r. do Trybunału Konstytucyjnego o stwierdzenie niezgodności art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej z art. 64 ust. 2 oraz art. 2 w związku z art. 84 Konstytucji RP
• Marcin Wiącek przedstawił też uaktualnioną argumentację, popierającą zarzuty świadczące o niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu (sygn. akt K 10/16)
• W 2016 r. ówczesny RPO zakwestionował art. 70 § 8 O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2003 r. Stanowi on: „Nie ulegają przedawnieniu zobowiązania podatkowe zabezpieczone hipoteką lub zastawem skarbowym, jednakże po upływie terminu przedawnienia zobowiązania te mogą być egzekwowane tylko z przedmiotu hipoteki lub zastawu" 

W ocenie RPO przepis ten narusza konstytucyjną zasadę równej ochrony własności, a także zasadę równości i powszechności opodatkowania. Ustawodawca różnicuje bowiem zasady przedawnienia zobowiązań podatkowych w zależności od majątku podatnika. Wobec podatników, właścicieli nieruchomości czy też rzeczy lub praw, na których można ustanowić zastaw skarbowy, organy podatkowe mają nieograniczone w czasie możliwości dochodzenia zobowiązań podatkowych. Natomiast wobec podatników, co do których zastosowano inne formy zabezpieczenia zobowiązania, przedawnienie następuje na zasadach ogólnych.

We wniosku z 2016 r. r. RPO powoływał się na wyrok TK z 8 października 2013 r. (sygn. akt SK 40/12), który orzekł, że "art. 70 § 6 Ordynacji podatkowej w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 1998 r. do dnia 31 grudnia 2002 r. jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji". Ponadto TK stwierdził, że mimo iż art. 70 § 8 O.p. nie był przedmiotem orzekania (nie stanowił podstawy ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie skarżącej), to „w sposób oczywisty mają do niego odpowiednie zastosowanie te same zastrzeżenia konstytucyjne”, które podniesiono w wyroku z 8 października 2013 r. TK wskazał wtedy na konieczność podjęcia przez ustawodawcę "pilnych działań zmierzających do wyeliminowania z systemu prawnego art. 70 § 8 O.p.". 

Pomimo wyraźnych zaleceń sformułowanych przez TK w 2013 r. w wyroku zapadłym w sprawie o pilnej potrzebie podjęcia interwencji legislacyjnej, regulacja zawarta w art. 70 § 8 Ordynacji podatkowej nadal jest częścią obowiązującego porządku prawnego, jest stosowana przez organy podatkowe i korzysta z domniemania konstytucyjności ponad dekadę. 

W obszernym piśmie procesowym Marcin Wiącek podkreśla, że zarówno na podstawie tez wynikających z orzeczenia TK z 8 października 2013 r., jak i utrwalonego orzecznictwa sądów - które odmawiają stosowania zaskarżonego przepisu - istnieją uzasadnione podstawy do pilnego stwierdzenia przez TK niekonstytucyjności art. 70 § 8 O.p. Nie do zaakceptowania jest stan, w którym w związku z długotrwałym brakiem skutecznej interwencji ustawodawczej, a także wobec nierozpoznawania spraw zawisłych w TK (sygn. akt K 10/16) oraz (sygn. akt P 6/16), obywatele wciąż są zmuszani do wykazywania aktywnej postawy procesowej poprzez inicjowanie postępowań, w których to sądy orzekają o oczywistej niekonstytucyjności zaskarżonego przepisu. 

W takich okolicznościach – w ocenie Rzecznika - trudno oczekiwać, aby TK mógł przyjąć odmienne stanowisko niż wyrażone w wyroku z 8 października 2013 r., w której stwierdzono niekonstytucyjność tożsamego przepisu art. 70 § 6 O.p. 

- Za konieczne uznać należy podjęcie przez Trybunał Konstytucyjny niezwłocznych działań w analizowanej sprawie, zmierzających do przywrócenia stanu zgodnego ze standardami państwa prawnego, wynikającymi z art. 2 Konstytucji - brzmi konkluzja Marcina Wiącka.

(pismo procesowe do TK w załączeniu)

V.511.996.2014