Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpływają wnioski obywateli wskazujące na niezasadność wprowadzania opłaty reprograficznej w wysokości 1 proc. ceny netto sprzedaży telefonu komórkowego z wbudowaną pamięcią, w tym smartfona, tabletu, komputera i dekodera. Wskazują, że oznacza to podwójne obciążenie konsumentów płacących abonamenty w serwisach streamingowych
• Zastępca RPO Stanisław Trociuk wystąpił do Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego w sprawie odpowiedniego miarkowania planowanej opłaty

13 listopada 2026 r. ma wejść w życie nowelizacja rozporządzenia w sprawie określania kategorii urządzeń i nośników służących do utrwalania oraz opłat od tych urządzeń i nośników z tytułu ich sprzedaży przez producentów i importerów. 

Artykuł 5 ust. 2 lit b) dyrektywy 2001/29/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym przewiduje wyjątek od monopolu autorskiego w zakresie zwielokrotniania utworów: dotyczy on przypadku, gdy odbiorcą końcowym jest osoba fizyczna, oraz gdy dokonuje ona bez zezwolenia autora utworu jego zwielokrotniania na użytek prywatny. 

Nakłada on obowiązek zapewnienia podmiotom praw autorskich godziwej rekompensaty. Dozwolony użytek prywatny na gruncie polskiego prawa zapewnia art. 23 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, natomiast rekompensata dla podmiotów praw autorskich za zwielokrotnianie utworów (rozumiany jako użytek osobisty osoby trzeciej) przewidziana jest przez art. 201 ustawy oraz wydane na jego podstawie rozporządzenie.

RPO dostrzega konieczność zaktualizowania katalogu urządzeń i nośników ujętych w rozporządzaniu. Aktualizacja stanowi odzwierciedlenie postępu technologii dokonanego od poprzedniej nowelizacji sprzed 15 lat.

Zdając sobie sprawę z możliwości funkcjonalnych telefonów komórkowych z wbudowaną pamięcią (smartfon, tablet, komputer czy dekoder), RPO nie kwestionuje zasadności wprowadzenia opłat od tych urządzeń. Niemniej jednak miarkowanie opłat byłoby zgodne z brakiem możliwości dalszego utrzymania założenia, stanowiącego podstawę ustalania wysokości opłaty, iż kopiowanie w ramach usług streamingowych stanowi typowy sposób korzystania z tego typu urządzeń przez osoby fizyczne na użytek osobisty, na masową skalę.

ZRPO Stanisław Trociuk zwrócił się do minister Marty Cienkowskiej o rozważenie zbadania faktycznej możliwości, a tym samym powszechności zjawiska korzystania przez użytkowników z funkcji kopiowania utworu w ramach usług streamingowych i w zależności od wyniku, o ewentualne podjęcie inicjatywy ustawodawczej w celu odpowiedniego miarkowania opłaty reprograficznej.

IV.715.4.2026