Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich zwraca uwagę Ministra Infrastruktury na niedostateczną ochronę właścicieli nieruchomości objętych miejscowymi planami zagospodarowania przestrzennego, którzy nie mogą korzystać ze swojej własności zgodnie z jej dotychczasowym przeznaczeniem.

Chodzi o decyzję wywłaszczeniową, której skutkiem jest podział geodezyjny działki na część podlegającą przejęciu na cel publiczny oraz część pozostającą własnością prywatną. Tej właśnie części nie można jednak już zagospodarować zgodnie z jej planistycznym przeznaczeniem. Uszczerbek majątkowy właściciela takiej tzw. nieruchomości resztującej (resztówki) pozostaje zaś bez adekwatnej rekompensaty.

Co dostrzega ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym - a co ignorują tzw. specustawy - istotna jest tu sama możliwość wykonywania tych uprawnień, wolność uprawnionego co do decydowania o losach własności. Jej ograniczenie stanowi ingerencję w autonomię właściciela, a uszczerbek finansowy podlega rekompensacie w określonym w ustawie planistycznym trybie.

Problem pojawia się, gdy prawo do zagospodarowania własnego terenu zgodnie z warunkami ustalonymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego zostaje ograniczone bądź unicestwione ze względu na objęcie danej nieruchomości tzw. decyzją zintegrowaną, o której mowa m.in. w "specustawie drogowej".

Cała sytuacja rodzi wątpliwości co do zgodności z konstytucyjną zasadą równej ochrony własności i innych praw majątkowych. W myśl art. 64 ust. 2 ustawy zasadniczej, własność, inne prawa majątkowe oraz prawo dziedziczenia podlegają równej dla wszystkich ochronie prawnej; zasada ta konkretyzuje ogólną zasadę równości (art. 32 ust. 1 Konstytucji) w sferze praw ekonomicznych jednostki.

Zastępca RPO Stanisław Trociuk prosi ministra infrastruktury Dariusza Klimczaka  o przeanalizowanie problemu i stanowisko. - Poszanowanie konstytucyjnej zasady równości wobec prawa wymaga interwencji legislacyjnej w celu przyznania środków ochrony praw majątkowych właścicielowi nieruchomości resztującej, której nie można wykorzystać zgodnie z jej przeznaczeniem ustalonym na podstawie ustawy planistycznej - podkreśla.

IV.7002.37.2025