Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Komitet Zarządzający Praw Człowieka Rady Europy przyjął raport podsumowujący wdrażanie standardów dotyczących instytucji rzeczników praw obywatelskich w państwach członkowskich
• W raporcie podkreślono konieczność zapewnienia rzecznikom praw obywatelskich oraz krajowym instytucjom praw człowieka odpowiednich zasobów budżetowych i kadrowych
• Za niepokojącą uznano praktykę powierzania instytucjom nowych zadań bez zapewnienia dodatkowych środków finansowych i personelu
• Ministerstwo Spraw Zagranicznych zwróciło się do Ministerstwa Finansów o analizę możliwości wzmocnienia budżetu Rzecznika Praw Obywatelskich oraz procedur gwarantujących jego autonomię budżetową.

Komitet Zarządzający Praw Człowieka Rady Europy przyjął raport podsumowujący przegląd wdrażania przez państwa członkowskie standardów dotyczących instytucji rzeczników praw obywatelskich i innych krajowych instytucji praw człowieka.

W przyjętym dokumencie wskazano, że skuteczne wykonywanie mandatu przez rzeczników praw obywatelskich wymaga zapewnienia im odpowiednich, wystarczających i stabilnych zasobów finansowych oraz kadrowych. Autorzy raportu podkreślili, że instytucje te powinny dysponować środkami odpowiadającymi zakresowi powierzonych im kompetencji i wyzwań, przed którymi stoją.

Komitet zwrócił uwagę, że w ostatnich latach pojawiły się nowe zagrożenia dla ochrony praw człowieka, związane między innymi z rozwojem sztucznej inteligencji, kampaniami dezinformacyjnymi oraz ingerencjami zewnętrznymi. Zjawiska te wymagają od instytucji ochrony praw człowieka nowych kompetencji, innowacyjnych działań oraz dodatkowych zasobów.

Raport wskazuje również jako problem praktykę rozszerzania mandatów rzeczników praw obywatelskich i innych krajowych instytucji praw człowieka bez zapewnienia odpowiedniego wzrostu finansowania i zatrudnienia. Długotrwałe ograniczenia zasobów mogą osłabiać skuteczność tych instytucji, utrudniać realizację ich ustawowych zadań oraz wpływać na ich niezależność i odporność na naciski.

W związku z przyjęciem raportu Ministerstwo Spraw Zagranicznych przekazało do Ministerstwa Finansów stanowisko wskazujące na znaczenie odpowiedniego finansowania Rzecznika Praw Obywatelskich. MSZ podkreśliło, że sprawnie funkcjonująca i odpowiednio wyposażona instytucja RPO odgrywa istotną rolę w zapobieganiu naruszeniom praw człowieka oraz wzmacnianiu standardów demokratycznego państwa prawa. W opinii Ministerstwa skuteczne działanie instytucji Rzecznika Praw Obywatelskich ma istotne znaczenie dla zapobiegania naruszeniom Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, a zatem i dla zmniejszania liczby kierowanych przeciwko Polsce skarg do Europejskiego Trybunału Praw Człowieka.

Resort spraw zagranicznych zwrócił się również o rozważenie działań służących wzmocnieniu procedur budżetowych dotyczących RPO, w tym zapewnieniu waloryzacji wynagrodzeń pracowników, dostosowaniu budżetu do rozszerzonego mandatu instytucji oraz poszanowaniu jej autonomii budżetowej. Zdaniem MSZ działania te wpisują się w zalecenia Rady Europy i mogą przyczynić się do dalszego wzmacniania ochrony praw człowieka w Polsce.