Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Sędzia, który ma rozpoznać wniosek służb o zastosowanie czy przedłużenie kontroli operacyjnej, powinien być losowany, co oznaczałoby odejście od dyżurowego przydziału takich spraw
• Aby nadzór sądowy był efektywny sprawa dotycząca kontroli operacyjnej nie powinna być traktowana jako jednorazowa, incydentalna czynność wykonywana w ramach dyżuru, lecz jako sprawa pozostająca w referacie konkretnego sędziego od momentu rozpoznania pierwszego wniosku aż do zakończenia kontroli
• Ponadto sędzia, który wcześniej rozpoznawał wniosek o zastosowanie i przedłużenie kontroli operacyjnej wobec danej osoby, powinien być wyłączony z mocy prawa od orzekania w jej procesie
• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Stanisław Trociuk występuje do Ministra Sprawiedliwości o odpowiednią zmianę Regulaminu urzędowania sądów powszechnych

Jednym z wątków niedawnych prac nad ustawą o zmianie niektórych ustaw w celu wzmocnienia sądowego nadzoru nad kontrolą operacyjną była kwestia efektywności nadzoru sądowego nad czynnościami operacyjnymi. Zwracano uwagę na konieczność odstąpienia od dyżurowego przydziału spraw. Może to bowiem prowadzić do sytuacji, że ewentualny wzmocniony nadzór sądowy nad czynnościami operacyjnymi będzie rozproszony, a tym samym – nierealizowany w praktyce. W dyżurowym systemie przydziału spraw inny sędzia będzie bowiem wyrażał zgodę na zastosowanie kontroli operacyjnej, inny na jej przedłużenie, a jeszcze inny – będący na dyżurze danego dnia – zostanie poinformowany o jej zakończeniu. 

Nie jest możliwe kompleksowe uregulowanie zmiany sposobu rozpoznawania wniosków w ramach wewnętrznej organizacji pracy danego sądu. Konieczna jest zmiana rozporządzenia MS – Regulamin urzędowania sądów powszechnych, zwłaszcza § 73 ust. 1 pkt 6.

Dlatego ZRPO Stanisław Trociuk prosi ministra Waldemara Żurka o analizę sprawy i pyta, czy:

• resort prowadzi obecnie prace nad zmianą rozporządzenia - Regulamin urzędowania sądów powszechnych, tak, aby sąd orzekający o zastosowaniu kontroli operacyjnej był sędzią "referentem" sprawy, zaś wyznaczenie sędziego następowało w trybie Systemu Losowego Przydziału Spraw,
• są prowadzone prace dotyczące wprowadzenia przepisów stanowiących o wyłączeniu z mocy prawa sędziego referenta w sprawie, w której stosowana była kontrola operacyjna, jeśli sprawa dotycząca tej samej osoby o ten sam czyn będzie rozpoznawana w procesie karnym.

II.501.3.2026