Biuletyn Informacji Publicznej RPO

5-6 września 2026 r. w Krakowie odbywał się XVIII Kongres Kobiet. W wydarzeniu, które w tym roku przebiegało pod hasłem „Demokracja, Równość, Solidarność”, wzięła udział rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram.

Rzecznik uczestniczyła w trzech panelach dyskusyjnych: „Jak grać, by wygrać przyszłość?”, „Jesteśmy złe na zielono. Schematy i emocje w opiece i postrzeganiu niepełnosprawności i neuroróżnorodności” oraz „Dlaczego powinnyśmy być posłuszne prawom” oraz debacie „Okrągły Stół Samorządowy: Jak się robi równość?”.

Podczas panelu „Jak grać, by wygrać przyszłość?” poruszono temat praworządności oraz sposobów odbudowy instytucji publicznych. Sylwia Gregorczyk-Abram oceniła, że rozwiązania niezgodne z obowiązującymi regułami mogą być szybsze, jednak jeśli mają służyć obywatelom, powinny pozostawać zgodne z zasadami praworządności. Podkreśliła, że obecnie społeczeństwo zmaga się z głębokim brakiem zaufania do instytucji publicznych. Odbudowa tych instytucji musi odbywać się w sposób zgodny z prawem, ponieważ krótkoterminowo skuteczne działania naruszające reguły mogą okazać się niekorzystne w przyszłości.

Rzecznik zwróciła uwagę, że zasady praworządności chronią obywateli przed nadużyciami władzy oraz działaniem państwa wykraczającym poza obowiązujące przepisy. Te same reguły chronią również samą władzę przed własnymi błędami i odpowiedzialnością w przyszłości. Zwróciła przy tym uwagę, że w wielu sytuacjach pojawia się pokusa szybkiego działania, jednak jej zdaniem nie przynosi to trwałych korzyści.

RPO odniosła się również do kwestii rozstrzygnięć Trybunału Konstytucyjnego dotyczących podmiotowości kobiet. Podkreśliła, że mimo poczucia krzywdy nie należy kierować się odwetem, lecz poszukiwać rozwiązań zgodnych z prawem. Wyraziła nadzieję, że sprawy związane z Trybunałem Konstytucyjnym będą rozwiązywane zgodnie z obowiązującymi zasadami oraz że sam Trybunał będzie poszukiwał rozwiązań zgodnych z prawem.

W panelu poświęconym niepełnosprawności i neuroróżnorodności Rzecznik odniosła się do wyzwań związanych z przechodzeniem od tradycyjnego modelu opieki, opartego głównie na nieodpłatnej pracy opiekuńczej kobiet, do modelu zgodnego z Konwencją ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Mówiła o roli Rzecznika Praw Obywatelskich jako niezależnego organu monitorującego wdrażanie Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz o potrzebie wzmacniania podmiotowości osób z niepełnosprawnościami, dostępności usług publicznych i prawa do niezależnego życia.

Podczas paneli dotyczących praw kobiet oraz przestrzegania prawa Rzecznik przedstawiła działania podejmowane przez urząd w obszarze przeciwdziałania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej. Mówiła o znaczeniu skutecznej implementacji dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1385 w sprawie zwalczania przemocy wobec kobiet i przemocy domowej oraz o potrzebie zapewnienia osobom doświadczającym przemocy efektywnej ochrony prawnej. Wskazywała ponadto na konieczność dalszego doskonalenia rozwiązań prawnych i praktyki ich stosowania w celu skuteczniejszej ochrony osób doświadczających przemocy.

Sylwia Gregorczyk-Abram podczas debaty „Okrągły Stół Samorządowy: Jak się robi równość?” podkreśliła znaczenie Rzecznika Praw Obywatelskich jako krajowego organu do spraw równego traktowania, którego zadaniem jest monitorowanie przestrzegania zasady równego traktowania oraz wspieranie działań przeciwdziałających dyskryminacji. Zachęcała także samorządy do stałej współpracy z Biurem RPO na rzecz budowania lokalnych polityk równościowych i skuteczniejszej ochrony praw mieszkańców.

W Kongresie uczestniczyła również Aleksandra Szczerba z Zespołu ds. Równego Traktowania BRPO, która wzięła udział w panelu „Nie jesteśmy skazane na przemoc”. Panel był częścią bloku poświęconego bezpieczeństwu i ochronie praw kobiet we współczesnym świecie w ramach kongresowego Centrum Praworządności. Dyskusja dotyczyła znaczenia profilaktyki w przeciwdziałaniu przemocy wobec kobiet i przemocy ze względu na płeć, a także roli instytucji publicznych, edukacji oraz polityk równościowych w zapobieganiu przemocy, zanim dojdzie do naruszenia praw osób nią zagrożonych. Aleksandra Szczerba zwróciła uwagę na standardy ochrony praw człowieka i równego traktowania wynikające z prawa krajowego, unijnego i międzynarodowego oraz na znaczenie systemowych działań służących przeciwdziałaniu dyskryminacji i przemocy wobec kobiet.

Kongres Kobiet to odbywające się corocznie ogólnopolskie spotkanie kobiet reprezentujących różne środowiska społeczne, zawodowe i obywatelskie. Organizatorem wydarzenia jest Stowarzyszenie Kongres Kobiet, którego statutowym celem jest wspieranie równości kobiet i mężczyzn, wzmacnianie demokracji oraz aktywności obywatelskiej. Kongres stanowi przestrzeń debaty na temat praw człowieka, polityki społecznej, edukacji, zdrowia, gospodarki i udziału kobiet w życiu publicznym.