Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Obywatelowi odmówiono nagrywania Zebrania Wiejskiego Sołectwa Izdebnik; przegłosowano nakazanie opuszczenia obrad i jemu, i operatorowi kamery
• Rzecznik Praw Obywatelskich nabrał wątpliwości z perspektywy standardów jawności działania organu władzy publicznej i wystąpił do Wójta Gminy Lanckorona
• Wójt podzielił uwagi RPO, bo przegłosowane żądanie opuszczenia obrad kamery było nieprawidłowe w zakresie, w jakim ograniczało konstytucyjną zasadę jawności i § 11 pkt 1 Statutu Sołectwa Izdebnik 

Do Rzecznika zwrócił się obywatel prowadzący działalność publiczną na platformie internetowej. Opisał zdarzenie, gdy stawił się na Zebraniu Wiejskiego Sołectwa Izdebnik wraz z operatorem kamery oraz rozpoczął nagrywanie obrad. Spotkało się to z dezaprobatą niektórych jego uczestników. 

Od wnioskodawcy zażądano okazania legitymacji prasowej, a jej brak miał uzasadniać zabronienie mu filmowania obrad. Ponadto w dyskusji padły stwierdzenia, że wnioskodawca nie ma prawa głosu na Zebraniu Wiejskim, zaś operator kamery nie jest mieszkańcem Gminy, przez co rzekomo mieli nie być uprawnieni do uczestnictwa w zebraniu. Ostatecznie przegłosowano nakazanie opuszczenia obrad wnioskodawcy i operatorowi kamery. 

Sytuacja wzbudziła wątpliwości Rzecznika z perspektywy standardów jawności działania organu władzy publicznej. Nie budzi wątpliwości, że obrady i akty prawne podejmowane przez zebranie wiejskie należą do sfery publicznej, a samo zebranie, będąc organem uchwałodawczym sołectwa, pełni funkcje publiczne. 

Jak wskazano w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z 11 września 2013 r. (sygn. akt II SA/Po 475/13) "uczestnictwo mieszkańca danego sołectwa w zebraniu wiejskim sprawia, że od chwili otwarcia obrad aż do momentu ich zakończenia ma on wpływ na podejmowane uchwały organu sołectwa, a więc jego udział w sprawowaniu władzy publicznej związany jest z pełnieniem w tym czasie funkcji publicznej. Zatem jego dane osobowe, poprzez fakt uczestnictwa w pracach organu uchwałodawczego sołectwa, stają się danymi publicznymi, jako że mają związek z wykonywaniem przez niego funkcji publicznej”. Istotne znacznie w sprawie miał także § 11 pkt 1 Statutu Sołectwa Izdebnik, zgodnie z którym "każdy ma prawo do udziału w Zebraniu Wiejskim". 

Mając to na uwadze, RPO zwrócił się do Wójta Gminy Lanckorona o wyjaśnienia. W odpowiedzi wyjaśniono, że organ podzielił uwagi Rzecznika. Uznał, że przegłosowane żądanie opuszczenia obrad przez wnioskodawcę i operatora kamery było nieprawidłowe w zakresie, w jakim ograniczało konstytucyjną zasadę jawności i § 11 pkt 1 Statutu Sołectwa Izdebnik. 

Wskazano ponadto, że Gmina Lanckorona zobowiązuje się do podjęcia konkretnych działań, aby zapobiec podobnym zdarzeniom w przyszłości, tj.: 

• wydania wytycznych dla sołtysów i przewodniczących zebrań – przekazania pisemnych wskazówek w sprawie jawności obrad, dopuszczalności rejestracji oraz środków porządkowych (proporcjonalnych i nienaruszających jawności);
• podjęcia działań z zakresu standaryzacji organizacyjnej – wskazania miejsca do ustawienia sprzętu nagrywającego tak, aby nie utrudniał obrad i zapewniał bezpieczeństwo oraz ładu organizacyjnego;
• przeprowadzenia szkolenia – omówienia podstaw prawnych prawa do informacji publicznej, ochrony danych osobowych w kontekście pełnienia funkcji publicznych oraz rozróżnienia "udziału w zebraniu" od "prawa głosu";
• omówienia zasad komunikacji przed zebraniem – zamieszczania w ogłoszeniach o zebraniu informacji, że obrady mają charakter jawny i rejestracja przebiegu jest co do zasady dopuszczalna, z prośbą o wcześniejsze zgłoszenie zamiaru nagrywania w celach organizacyjnych (bez tworzenia dodatkowych warunków wstępnych).

VII.6060.96.2025