Biuletyn Informacji Publicznej RPO

W wywiadzie dla Radia Nowy Świat RPO Sylwia Gregorczyk-Abram podsumowała pierwsze 50 dni sprawowania urzędu oraz wskazała najważniejsze wyzwania stojące przed instytucją Rzecznika.

Mówiąc o skargach wpływających do Biura RPO, zwróciła uwagę na sprawy pokazujące konsekwencje błędów systemowych. Jako przykład wskazała postępowania zakończone wyrokami nakazowymi wydawanymi mimo istniejących wątpliwości co do stanu faktycznego (np.  sprawa byłego działacza opozycji w PRL ukaranego za udział w proteście w maju 2025 r.) Podkreśliła, że rolą RPO jest reagowanie na takie sytuacje, m.in. poprzez składanie kasacji oraz inicjowanie debat nad zmianami systemowymi.

Sylwia Gregorczyk-Abram przypomniała również, że Rzecznik nie tylko interweniuje w indywidualnych sprawach, lecz także identyfikuje problemy o charakterze systemowym i przedstawia je organom odpowiedzialnym za stanowienie prawa. Temu służą m.in. wystąpienia generalne kierowane do władz publicznych, wskazujące na luki obowiązujących rozwiązań.

Znaczną część rozmowy poświęcono projektowi ustawy o asystencji osobistej. RPO pozytywnie oceniła sam fakt skierowania projektu do dalszych prac, przypominając, że środowiska osób z niepełnosprawnościami od lat zabiegały o stworzenie systemowych rozwiązań w tym zakresie. Jednocześnie zwróciła uwagę na kwestie wymagające dalszej poprawy, takie jak ograniczenia wiekowe beneficjentów czy niewystarczający wymiar godzin wsparcia.

Jak podkreśliła, asystencja osobista nie powinna być postrzegana wyłącznie jako forma pomocy socjalnej. Jest ona warunkiem korzystania z podstawowych praw i wolności, realizacji postanowień Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami oraz prowadzenia niezależnego życia. Rzecznik zapowiedziała dalsze działania na rzecz uwzględnienia postulatów zgłaszanych przez środowiska osób z niepełnosprawnościami w trakcie prac legislacyjnych.

W rozmowie poruszono także kwestie związane z kryzysem praworządności i odbudową zaufania obywateli do instytucji publicznych. Zdaniem Sylwii Gregorczyk-Abram jednym z kluczowych wyzwań pozostaje przywrócenie pełnej skuteczności i wiarygodności Trybunału Konstytucyjnego. Podkreśliła, że proces ten wymaga zarówno przestrzegania standardów prawnych przy kształtowaniu składu Trybunału, jak i budowania społecznego zaufania poprzez jakość oraz niezależność wydawanych rozstrzygnięć.

- Trybunał Konstytucyjny uznaję w konstytucyjnym znaczeniu, bo oczywiście jest to jeden z konstytucyjnych organów, ale też używam wszystkich narzędzi, „bezpieczników”, których muszę użyć, aby postępowanie przed Trybunałem spełniało standard niezawisłości. Jeśli nie spełnia, to Rzecznik w takim postępowaniu nie bierze udziału – powiedziała RPO.

Na zakończenie zaznaczyła, że najważniejszym miernikiem skuteczności działalności Rzecznika jest rzeczywista ochrona praw obywateli. Jak wskazała, najlepszym efektem działań państwa byłaby sytuacja, w której obywatele rzadziej musieliby korzystać z pomocy RPO, ponieważ ich prawa byłyby skutecznie chronione przez sprawnie działające instytucje publiczne.