Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Sąd wydał nakaz zapłaty wobec całkowicie ubezwłasnowolnionego mężczyzny, który nie spłacał pożyczki
• Na tej podstawie wszczęto postępowanie egzekucyjne, a z rachunku bankowego dłużnika zaczęto pobierać środki
• Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł skargę o wznowienie postępowania, wskazując, że nakaz zapłaty nie powinien był zostać uznany za prawomocny ani być podstawą egzekucji
• Nie został on bowiem prawidłowo doręczony opiekunowi prawnemu, który zgodnie z prawem powinien reprezentować pozwanego w każdej sprawie sądowej 

24 października 2025 r. Sąd Rejonowy wydał wobec pozwanego nakaz zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z wniosku funduszu inwestycyjnego. Nakaz wraz z pozwem wysłano do pozwanego. Wobec braku jego reakcji nakaz uznano za prawomocny, po czym została mu nadana klauzula wykonalności. Komornik sądowy wszczął przeciw pozwanemu postępowanie egzekucyjne.

RPO Marcin Wiącek przystąpił do postępowania, podkreślając, że wydanie nakazu jest obarczone wadą prowadzącą do jego nieważności.

Kluczową okolicznością jest fakt, że pozwany od 2022 r. jest całkowicie ubezwłasnowolniony. Ma ustanowionego opiekuna prawnego, który powinien reprezentować go we wszystkich sprawach sądowych. Mimo to sąd kierował korespondencję bezpośrednio do samego pozwanego i uznał ją za skutecznie doręczoną.

W ocenie RPO doszło do naruszenia podstawowych gwarancji procesowych. Osoba całkowicie ubezwłasnowolniona nie może samodzielnie podejmować czynności procesowych, a wszelkie pisma sądowe powinny być doręczane jej przedstawicielowi ustawowemu. Skoro nakaz zapłaty nie został prawidłowo doręczony opiekunowi prawnemu, pozwany został pozbawiony realnej możliwości obrony swoich praw i zakwestionowania roszczenia.

Rzecznik wniósł o wznowienie postępowania zakończonego nakazem zapłaty, o wstrzymanie nakazu zapłaty - w tym prowadzonej egzekucji  - do czasu rozpoznania niniejszej skargi oraz m.in. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentu o ubezwłasnowolnieniu całkowitym pozwanego.

Dalsze wykonywanie nakazu mogłoby bowiem prowadzić do nieodwracalnych skutków dla pozwanego na podstawie tytułu wykonawczego, który powinien zostać usunięty z obrotu prawnego.

RPO nie zajmuje stanowiska co do tego, czy roszczenie dochodzone przez fundusz inwestycyjny jest zasadne. Podkreśla natomiast, że pozwany i jego opiekun prawny muszą najpierw otrzymać możliwość udziału w postępowaniu oraz przedstawienia swoich argumentów. Dopiero po zapewnieniu im prawa do obrony sąd będzie mógł ocenić meritum sprawy.

V.511.342.2026