Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Kary pieniężne za naruszenie obowiązku uiszczania opłat elektronicznych w systemie e-TOLL  mają sztywny charakter i nie podlegają miarkowaniu w zależności od charakteru i wagi naruszenia
• Obywatel wniósł do Sejmu petycję w sprawie odpowiedniej zmiany ustawy. Biuro Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu uznało, że celowe jest odejście od sztywno określonych kar
• Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich prosi Ministerstwo Infrastruktury o stanowisko ws. konieczności zmian

W lutym 2024 r. RPO zwrócił się do Ministerstwa Infrastruktury o poinformowanie o sposobie rozpoznania wniosku obywatela ws. nowelizacji przepisów ustawy o drogach publicznych, które określają zasady nakładania kar pieniężnych za naruszenie obowiązku uiszczenia opłaty elektronicznej za przejazd po drogach krajowych. W ocenie wnioskodawcy, zmiana tych regulacji jest konieczna, gdyż obecne unormowania naruszają przepisy Konstytucji RP oraz akty prawa UE.

W 2025 r. do RPO przesłano odpis odpowiedzi MI na wniosek obywatela. Nie odniosła się ona jednak bezpośrednio do zarzutów, że kary nie podlegają miarkowaniu, co prowadzi do nadmiernego i nieproporcjonalnego obciążenia sankcjami użytkowników systemu e-TOLL. Ograniczono się do stwierdzenia, że "orzeczenia TSUE dotyczące naruszenia art. 9a dyrektywy 1999/62/WE dotyczyły konkretnego stanu prawnego z innym systemem prawnym danego państwa UE oraz z innym stanem faktycznym danego systemu poboru opłat drogowych". Resort zapewnił, że dokona ponownej analizy orzeczeń TSUE w kontekście projektu ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych.

Obywatel wniósł do Sejmu petycję w sprawie zmiany ustawy. W opinii Biura Ekspertyz i Oceny Skutków Regulacji Kancelarii Sejmu stwierdzono, że celowe jest odejście od sztywno określonych kar pieniężnych na rzecz możliwości ich miarkowania. Postępowanie w sprawie petycji zakończyło się uchwaleniem 18 grudnia 2025 r. dezyderatu nr 194 do Prezesa Rady Ministrów. Zwrócono się w nim o kompleksową i systemową analizę propozycji z petycji oraz wskazanie, czy planuje się podjęcie prac legislacyjnych.

Na dezyderat odpisało Ministerstwo Finansów i Gospodarki 27 stycznia 2026 r. Resort przychylił się do części zasadniczej wniosków petycji i opinii Biura KS. Z dalszej części odpowiedzi wynika jednak, że resort nie przewiduje obecnie wprowadzenia możliwości miarkowania kar, bo znacznie wydłużyłoby to i skomplikowało postępowania. 

Istnieje zatem wątpliwość, czy uwzględniony zostanie jeden z głównych postulatów petycji, mający na celu spełnienie wymogu proporcjonalności kar pieniężnych, który wynika z art. 9a dyrektywy 1999/62/WE oraz orzecznictwa TSUE.

W odpowiedzi MFiG wskazano, że zagadnienia dotyczące poboru opłat drogowych mieszczą się we właściwości MI.

Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego BRPO Piotr Mierzejewski prosi zatem dyrektor Departamentu Dróg Publicznych MI Katarzynę Kościeszę o stanowisko ws. konieczności zmian. Pyta, czy wypracowano już projekt modyfikacji modelu kar, a jeśli tak, to jakie są jego główne założenia.

V.7107.2.2024