Coraz więcej skarg do BRPO na nowe zasady widzeń bliskich z osadzonymi. SW odstępuje od ograniczeń pandemicznych

Data:
  • W marcu 2022 r. w zakładach karnych i aresztach widzenia przywrócono, z zachowaniem wymogów bezpieczeństwa
  • W części jednostek penitencjarnych utrzymano jednak niektóre praktyki ograniczające wizyty - mimo spadku zachorowań na COVID-19
  • Tymczasem zwiększa się liczba skarg m.in. na ograniczenia liczby dzieci odwiedzających uwięzionego rodzica  
  • AKTUALIZACJA: Od 19 kwietnia 2022 r. odstąpiono od ograniczeń i przywrócono funkcjonowanie jednostek penitencjarnych sprzed pandemii - odpowiada Służba Więzienna

Zastępczyni Rzecznika Praw Obywatelskich Hanna Machińska pisała 15 kwietnia 2022 r. w tej sprawie do SW . 

Wobec zniesienia przez rząd obostrzeń sanitarnych, związanych z pandemią wirusa SARS-CoV-2, w marcu 2022 r. RPO zwrócił się do SW o rozważenie przywrócenia zasad widzeń sprzed wybuchu pandemii.

SW przywróciła widzenia, z następującymi wymogami bezpieczeństwa:

  • łączna liczba osób odwiedzjących nie może przekroczyć trzech,
  • obowiązkowa jest uprzednia dezynfekcja rąk oraz pomiar temperatury,
  • zgłoszenia na widzenia składa się mailowo lub telefonicznie.

Wyczekiwane przez osoby pozbawione wolności i ich rodziny przywrócenie częstotliwości widzeń przewidzianej w Kodeksie karnym wykonawczym korzystnie wpłynie na możliwość realizacji prawa do życia rodzinnego i prywatnego – podkreśla RPO.

Hanna Machińska dziękuje SW za odpowiedź prezentującą rekomendacje co do zasad widzeń w zakładach karnych i aresztach śledczych po 26 marca 2022 r. (opracował je zespół ds. koordynowania działań w związku z zagrożeniem epidemicznym w SW).

Dokonany w Biurze RPO przegląd informacji dotyczących obecnych zasad widzeń na stronach internetowych trzydziestu wybranych jednostek penitencjarnych stał się jednak przyczyną ponownego zwrócenia się w tej sprawie do SW.

Z analizy tej wynika bowiem, że w części jednostek penitencjarnych utrzymano niektóre praktyki mimo spadku zachorowań i hospitalizacji, a także rosnącej populacji zaszczepionych. Niektóre pozostają w sprzeczności z przekazanymi RPO rekomendacjami, np.:

  • realizacja widzeń przy stolikach przedzielonych zasłoną z pleksi uniemożliwiającą bezpośredni kontakt,
  • pozbawienie prawa do widzeń osadzonych przebywających w celach przejściowych oraz osadzonych nowo przyjętych, w okresie 10 dni od przyjęcia,
  • brak możliwości realizacji dodatkowego widzenia z dzieckiem, zgodnie z prawem osadzonych rodziców wynikającym z art. 105a § 3 k.k.w.,
  • zawężenie kręgu osób uprawnionych do widzenia ze skazanym poprzez udzielanie widzeń wyłączenie najbliższym członkom rodziny, niekiedy enumeratywnie wymienionym w sposób węższy nawet niż przewiduje to definicja osoby najbliższej z art. 115 § 11 k.k.,
  • ograniczenie częstotliwości odbywania widzeń do trzech w miesiącu w zakładzie karnym typu otwartego.

Co do części wprowadzonych zasad Rzecznikowi trudno jest znaleźć uzasadnienie, które odwoływałoby się do argumentów obecnie używanych w dyskusji nt. minimalizowania ryzyka epidemicznego. 

RPO zwraca też uwagę na dodatkowe kwestie, prezentowane jako obowiązujące na stronach przeważającej większości analizowanych jednostek:

  • zamknięte pozostają kąciki do zabaw z dziećmi w salach widzeń,
  • obowiązują zakazy łączenia widzeń w myśl art. 90 pkt 6 k.k.w. i art. 91 pkt 8 k.k.w. oraz realizacji widzeń w formie przyznanej nagrody bądź ulgi,
  • zabrania się osadzonym przekazania upominku osobom odwiedzającym,
  • uczestnicy widzenia zobowiązani są do noszenia maseczki oraz rękawiczek,
  • w czasie widzenia osadzeni występują wyłącznie w odzieży więziennej.

RPO pyta, czy informacje na stronach internetowych jednostek są aktualne. Jeżeli tak, to prosi o podanie argumentów za ich utrzymaniem.

Poprawa sytuacji epidemiologicznej nakazuje także RPO powrócić do propozycji przyjęcia takich procedur funkcjonowania więzień, które sprzyjałby podtrzymywaniu kontaktu osadzonych ze światem zewnętrznym poprzez realizowanie przepustek i zezwoleń na pobyt poza więzieniem oraz wykorzystaniu nagród, które od długiego czasu nie są realizowane. Słabnące zagrożenie epidemiczne nie stanowi już tak znaczącej i bezsprzecznej przeszkody jak dotychczas.

RPO ponawia także apel o rozważenie możliwości dopuszczenia nieograniczonej liczby dzieci do  widzeń z rodzicami pozbawionymi wolności. Szczególna dolegliwość obecnych rozwiązań godzi w możliwość realizacji praw rodzin wielodzietnych i zapewnienia  potrzeb każdego z dzieci uprawnionego do kontaktu z rodzicem. Zwiększa się bowiem napływ do BRPO wniosków ws. zasad realizacji widzeń po ich wznowieniu. 

Odpowiedź SW

W odpowiedzi na Pani pismo z dnia 15 kwietnia 2022 r. (IX.517.1642.2020.KKo) dotyczące zasad realizacji widzeń osób pozbawionych wolności uprzejmie informuję, że z uwagi na sytuację epidemiczną w kraju, w tym odnotowywany sukcesywnie spadek liczby zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2, zmniejszenie zachorowalności wśród osób pozbawionych wolności na C0VID-19 i prowadzone szczepienia ochronne wśród osadzonych oraz uwzględniając opublikowane rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 25 marca 2022 r. w sprawie ustanowienia określonych ograniczeń, nakazów i zakazów w związku z wystąpieniem stanu epidemii, powołany w dniu 2 marca
2020 r. przez Dyrektora Generalnego Służby Więziennej zarządzeniem nr 20/20 zespół do koordynowania działań podejmowanych w związku z zagrożeniem epidemiologicznym w jednostkach' organizacyjnych Służby Więziennej, wypracował między innymi następujące rekomendacje:

1) uwzględniając wytyczne wynikające z ww. rozporządzenia w podmiotach prowadzących działalność leczniczą dla osób pozbawionych wolności należy nadal zakrywać nos i usta za pomocą maseczki;

2) od dnia 19 kwietnia 2022 r. odstąpić od pozostałych wprowadzonych ograniczeń związanych z postępowaniem epidemicznym i przywrócić funkcjonowanie jednostek penitencjarnych do stanu sprzed pandemii;

3) uwzględniając fakt, że przyjęty na czas pandemii system rejestracji widzeń rodzin i osób bliskich spełnił swoje założenia i znacznie usprawnił ten proces rekomenduje się pozostawienie tego rozwiązania.

Ww. rekomendacje zostały wprowadzone pismem z dnia 13 kwietnia 2022 r. Równocześnie informuję, że w chwili obecnej w jednostkach penitencjarnych, informacje dotyczące widzeń osób pozbawionych wolności zawarte na stronach internetowych odpowiadają wydanym wytycznym i rekomendacjom.

IX.517.1642.2020

Autor informacji: Łukasz Starzewski
Data publikacji: 2022-04-20 08:02:16
Osoba udostępniająca: Łukasz Starzewski
Data: 2022-05-13 11:38:32
Opis: Dochodzi poprawka techniczna
Operator: Łukasz Starzewski
Data: 2022-05-13 11:37:52
Opis: Dochodzi odpowiedź SW
Operator: Łukasz Starzewski
Data: 2022-04-20 09:00:20
Operator: Łukasz Starzewski