Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Osoby głuche planujące ślub cywilny w Urzędzie Stanu Cywilnego usłyszały, że same powinny zapewnić tłumacza polskiego języka migowego (PJM). Sprawa trafiła do Rzecznika Praw Obywatelskich
• Po interwencji RPO urząd zmienił stanowisko i zadeklarował zapewnienie tłumacza podczas ceremonii
• Osoby z niepełnosprawnościami powinny móc korzystać z usług administracji publicznej na równych zasadach z innymi obywatelami, bez konieczności samodzielnego pokonywania barier komunikacyjnych

Do Biura RPO zgłoszono problem dotyczący pary osób głuchych, która chciała zawrzeć związek małżeński przed kierownikiem Urzędu Stanu Cywilnego w jednej z miejscowości na Dolnym Śląsku. Przyszli małżonkowie wystąpili o zapewnienie tłumacza polskiego języka migowego (PJM), aby mogli w pełni uczestniczyć w uroczystości oraz świadomie złożyć wymagane prawem oświadczenia. Z przekazanych Rzecznikowi informacji wynikało jednak, że urząd odmówił zapewnienia takiego wsparcia.

W związku ze zgłoszeniem RPO podjął interwencję i zwrócił się do Kierownika USC. Wskazał, że instytucje publiczne mają obowiązek zapewniać dostępność osobom ze szczególnymi potrzebami. Dotyczy to również dostępności informacyjno-komunikacyjnej. W ocenie RPO obowiązek zapewnienia tłumacza PJM podczas czynności urzędowej, jaką jest zawarcie małżeństwa przed kierownikiem USC, spoczywa na organie administracji.

Rzecznik przypomniał także, że obowiązek ten wynika nie tylko z ustawy o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami, ale również z Konwencji o prawach osób z niepełnosprawnościami, która zobowiązuje państwo do usuwania barier w komunikacji i zapewniania odpowiedniego wsparcia, w tym tłumaczy języka migowego.

Po otrzymaniu wystąpienia RPO Kierownik USC przeanalizował sprawę. W odpowiedzi poinformował, że urząd zapewni udział tłumacza polskiego języka migowego podczas uroczystości zawarcia małżeństwa. Podkreślił również, że była to pierwsza taka sytuacja w działalności urzędu.

RPO z satysfakcją przyjmuje zmianę stanowiska urzędu. Sprawa pokazuje, że prawo do dostępnych usług publicznych obejmuje także tak ważne wydarzenia życiowe jak zawarcie małżeństwa. Osoby z niepełnosprawnościami powinny móc korzystać z usług administracji publicznej na równych zasadach z innymi obywatelami, bez konieczności samodzielnego pokonywania barier komunikacyjnych.

BPW.501.9.2026