Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (sygn. akt IV SA/Wa 3336/25) 29 stycznia 2026 r. wstrzymał wykonanie decyzji Komendanta Głównego Straży Granicznej ws. odmowy udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt ze względów humanitarnych (jego żona jest obywatelką Polski)
• Sąd podkreślił, że decyzja zobowiązująca do powrotu przed zakończeniem postępowania sądu administracyjnego I instancji ws. udzielenia skarżącemu ochrony międzynarodowej, narusza dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej
• Wcześniej Rzecznik Praw Obywatelskich wniósł o wszczęcie postępowania administracyjnego ws. udzielenia obywatelowi Kazachstanu zgody na pobyt ze względów humanitarnych 

Składając w 2024 r. taki wniosek do SG, RPO podkreślał, że okolicznością wymagającą szczegółowego zbadania jest zawarcie przez cudzoziemca związku małżeńskiego z obywatelką Polski w 2023 r. w Ambasadzie Republiki Kazachstanu w RP. 

Rozpoczął on życie rodzinne w Polsce, a jego sytuacja życiowa po wydaniu decyzji SG zobowiązującej go do powrotu uległa zmianie. Wykonanie decyzji oznaczałaby bowiem rozdzielenie rodziny i uniemożliwienie dalszego wspólnego życia. Zgodnie z wiedzą RPO informował on Komendanta Placówki SG w Czeremsze o zawarciu związku małżeńskiego.

Powodem decyzji Komendanta Placówki było skazanie cudzoziemca za pomocnictwo w przekraczaniu wbrew przepisom granicy RP. Postępowanie odwoławcze jeszcze nie jest zakończone. Pełna realizacja prawa cudzoziemca do obrony i czynnego uczestniczenia może być zapewniona jedynie w przypadku jego obecności w Polsce - wskazywał RPO.

Sam cudzoziemiec w skardze do WSA podkreślał, że pozostawanie w związku małżeńskim z obywatelką RP nie wpływa na skuteczne wstrzymanie wykonania prawomocnej decyzji o zobowiązaniu do powrotu do czasu rozpatrzenia skargi przez sąd. 

Według niego KG SG arbitralnie twierdzi, że stanowi on zagrożenie dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub ochrony bezpieczeństwa i porządku publicznego. Tymczasem Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego i Komendant Wojewódzki Policji - w postępowaniu o udzielenie zgody na pobyt humanitarny - przekazały SG, że nie mają informacji, które mogłyby świadczyć, że cudzoziemiec stanowi zagrożenia dla bezpieczeństwa państwa.

Omówienie uzasadnienia WSA 

Zgodnie z art. 61 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Sąd może jednak na wniosek skarżącego wydać postanowienie o jej wstrzymaniu wykonania, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. 

Sytuacja, w której wobec cudzoziemca wydana zostać może (bądź już została wydana) decyzja zobowiązująca do powrotu jeszcze przed zakończeniem postępowania przed sądem administracyjnym w I instancji w przedmiocie udzielenia mu ochrony międzynarodowej, stanowi naruszenie art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE z 26 czerwca 2013 r. w sprawie wspólnych procedur udzielania i cofania ochrony międzynarodowej - podkreślił WSA. 

Dodał, że z jednolitego i niekwestionowanego orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, „sąd krajowy jest obowiązany podczas stosowania prawa krajowego, niezależnie od tego, czy jego przepisy są wcześniejsze, czy późniejsze niż dyrektywa, do dokonania jego wykładni - tak dalece jak to możliwe - w świetle brzmienia i celu tej dyrektywy, aby osiągnąć zamierzony przez nią rezultat”. Gdy taka zgodna wykładnia przepisów prawa krajowego okaże się niemożliwa, sąd krajowy winien, w celu zapewnienia pełnej skuteczności uregulowań unijnych, odstąpić z urzędu od stosowania sprzecznych z nimi przepisów krajowych, i to „bez potrzeby żądania lub oczekiwania na ich wcześniejsze uchylenie w drodze legislacyjnej lub w jakimkolwiek innym konstytucyjnym trybie”.

Dlatego według sądu w tej sprawie istnieje ryzyko naruszenia prawa skarżącego do pobytu na terytorium RP do zakończenia postępowania przed sądem I instancji w sprawie ze skargi na decyzję w przedmiocie odmowy udzielenia zgody na pobyt ze względów humanitarnych. Prawo to wprost wynika z przepisu art. 46 ust. 5 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2013/32/UE.

Uznając, że niewstrzymywanie wykonania zaskarżonej decyzji spowodować mogłoby trudne do odwrócenia skutki, przede wszystkim w związku z wydaleniem skarżącego poza granice RP, sąd postanowił wstrzymać zaskarżoną decyzję KG SG, utrzymującą w mocy decyzję Komendanta Placówki Straży Granicznej w Czeremsze.

Rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji, sąd nie dokonuje oceny zasadności skargi.

XI.542.32.2023