Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Do RPO wpływają skargi od osób, które nie mogą prawnie potwierdzić faktycznych więzi rodzinnych po osiągnięciu pełnoletności. RPO zwrócił się do Ministerstwa Sprawiedliwości w sprawie możliwości adopcji osób dorosłych
• Taka możliwość mogłaby pomóc np. wychowankom rodzin zastępczych, pasierbom oraz osobom wymagającym stałej opieki, których relacje rodzinne nie zostały wcześniej uregulowane prawnie
• Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego proponuje wprowadzić taką instytucję pod określonymi warunkami. RPO pozytywnie ocenia to stanowisko jako wyważone i zgodne z rozwiązaniami funkcjonującymi w wielu państwach europejskich
• Sylwia Gregorczyk-Abram pyta Ministra Sprawiedliwości, czy trwają prace nad wprowadzeniem adopcji osób pełnoletnich do polskiego prawa

RPO Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka w sprawie możliwości wprowadzenia do przepisów instytucji przysposobienia osób pełnoletnich. Już w 2019 r. Rzecznik wskazywał, że polskie prawo powinno umożliwiać adopcję dorosłych w uzasadnionych przypadkach, ale resort nie podjął wtedy prac legislacyjnych.

Problem pozostaje aktualny, bo do Rzecznika nadal wpływają skargi i wnioski, w których obywatele proszą o podjęcie działań w tym zakresie. W wielu rodzinach istnieją trwałe więzi przypominające relacje rodziców i dzieci, które nigdy nie uzyskały formalnego potwierdzenia. Dotyczy to m.in. osób wychowywanych przez rodziców zastępczych, pasierbów czy osób wymagających stałej opieki. Dla części z nich adopcja po osiągnięciu pełnoletności byłoby jedyną możliwością prawnego uregulowania rzeczywistych relacji rodzinnych.

Rzecznik zwraca uwagę, że Komisja Kodyfikacyjna Prawa Rodzinnego opowiedziała się za wprowadzeniem do prawa przysposobienia osób dorosłych w sytuacji, gdy między stronami istnieje więź jak między rodzicami i dziećmi, a osoba przysposabiana przez dłuższy czas pozostawała pod pieczą przyszłego przysposabiającego lub przemawiają za tym szczególne okoliczności. Komisja wskazała także na potrzebę wprowadzenia zabezpieczeń przed nadużyciami. RPO ocenia tę propozycję jako wyważoną i spójną z rozwiązaniami funkcjonującymi w wielu państwach europejskich.

Rzecznik dostrzega jednocześnie ryzyko wykorzystywania takiej instytucji do celów majątkowych, np. w celu uzyskania korzyści podatkowych. Podkreśla jednak, że odpowiednio skonstruowane przepisy mogą ograniczyć takie zagrożenia, nie pozbawiając obywateli możliwości prawnego potwierdzenia rzeczywistych więzi rodzinnych.

W wystąpieniu do Ministra Sprawiedliwości RPO Sylwia Gregorczyk-Abram prosi o informację, czy resort prowadzi lub planuje prowadzić prace nad wprowadzeniem do polskiego prawa możliwości przysposobienia osób pełnoletnich, z uwzględnieniem rekomendacji Komisji Kodyfikacyjnej Prawa Rodzinnego.

IV.7023.1.2025