Biuletyn Informacji Publicznej RPO

W związku z 20-leciem obowiązywania Protokołu fakultatywnego do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania (OPCAT) grupa senatorów RP na 61. posiedzeniu Senatu 25 czerwca 2026 r. wydała oświadczenie skierowane do Rzecznika Praw Obywatelskich.

Senatorowie wyrażają w nim wdzięczność pracownikom, ekspertom i współpracownikom Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur za umacnianie standardów państwa prawa i służbę dla ochrony praw osób szczególnie narażonych na ryzyko złego traktowania.

Oświadczenie skierowane do rzecznika praw obywatelskich Marcina Wiącka

22 czerwca 2006 r. wszedł w życie Protokół fakultatywny do Konwencji w sprawie zakazu stosowania tortur oraz innego okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, przyjęty przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych w Nowym Jorku dnia 18 grudnia 2002 r., powszechnie określany jako protokół OPCAT.

Protokół ten ustanowił nowatorski system zapobiegania torturom i innym formom nieludzkiego lub poniżającego traktowania albo karania, oparty na regularnym i niezależnym monitorowaniu miejsc pozbawienia wolności. Obejmuje on m.in. zakłady karne i areszty śledcze, placówki dla nieletnich, szpitale psychiatryczne, pomieszczenia dla osób zatrzymanych, izby wytrzeźwień, ośrodki detencyjne oraz domy pomocy społecznej. W następstwie ratyfikacji protokołu OPCAT w strukturze Biura Rzecznika Praw Obywatelskich utworzony został Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur, którego misją jest stanie na straży przyrodzonej i niezbywalnej godności każdego człowieka.

20 lat obowiązywania protokołu OPCAT stanowi okazję do wyrażenia uznania dla wszystkich osób, które swoją codzienną pracą, wiedzą i zaangażowaniem przyczyniają się do urzeczywistnienia fundamentalnej zasady, zgodnie z którą godność ludzka pozostaje nienaruszalna, a zakaz tortur ma charakter bezwzględny.

Senatorowie Rzeczypospolitej Polskiej podpisani pod oświadczeniem składają wyrazy wdzięczności pracownikom, ekspertom i współpracownikom Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur, których działalność od lat umacnia standardy państwa prawa i służy ochronie praw osób szczególnie narażonych na ryzyko złego traktowania.

Wyrażamy również uznanie dla wszystkich służb państwowych oraz organów władzy publicznej za ich udział w procedurach monitorujących, otwartość na dialog oraz gotowość do wdrażania rekomendacji służących dalszemu podnoszeniu standardów ochrony praw człowieka.

Podkreślamy, że zdecydowane przeciwdziałanie torturom oraz wszelkim formom okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania jest nie tylko zobowiązaniem wynikającym z prawa międzynarodowego, lecz także moralnym obowiązkiem demokratycznego państwa prawa. Wolna Rzeczpospolita, zbudowana na poszanowaniu godności człowieka i zasadzie humanitaryzmu, nie może pozostawać obojętna wobec cierpienia i naruszania podstawowych praw osób pozbawionych wolności.

Wyrażamy nadzieję na dalszą owocną współpracę wszystkich instytucji, środowisk zaangażowanych w realizację idei protokołu OPCAT. Deklarujemy niezachwiane przywiązanie do wartości, które legły u podstaw współczesnego systemu ochrony praw człowieka, oraz wyrażamy przekonanie, że wspólnym wysiłkiem możliwe jest budowanie Polski jako państwa całkowicie wolnego od tortur, w którym godność każdej osoby pozostaje pod szczególną ochroną prawa i instytucji publicznych.

Grzegorz Fedorowicz
Gustaw Marek Brzezin
Maciej Górski
Andrzej Kalata
Marcin Karpiński
Agnieszka Kołacz-Leszczyńska
Marek Komorowski
Ryszard Majer
Piotr Masłowski
Stanisław Pawlak
Janusz Pęcherz
Joanna Sekuła
Aleksander Szwed
Jacek Trela
Wadim Tyszkiewicz
Kazimierz Michał Ujazdowski
Piotr Woźniak
Maciej Żywno

Czym jest KMPT 

Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur to niezależny organ działający przy Rzeczniku Praw Obywatelskich, którego zadaniem jest zapobieganie torturom oraz innym formom okrutnego, nieludzkiego lub poniżającego traktowania osób pozbawionych wolności. KMPT działa na podstawie międzynarodowych zobowiązań wynikających z Protokołu fakultatywnego do Konwencji ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur (OPCAT). Głównym zadaniem KMPT jest wizytowanie miejsc pozbawienia wolności, jak zakłady karne, areszty, komisariaty policji, ośrodki dla cudzoziemców, szpitale psychiatryczne czy młodzieżowe ośrodki wychowawcze. KMPT ocenia warunki pobytu i sposób traktowania osób w tych placówkach; formułuje zalecenia dla wizytowanych miejsc detencji oraz władz, aby zmniejszyć ryzyko naruszeń praw człowieka, promuje standardy ochrony osób pozbawionych wolności i opiniuje projekty aktów prawnych. Nadzór nad KMPT pełni w Biurze RPO zastępca Rzecznika Wojciech Brzozowski.