Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Osadzony złożył skargę do Rzecznika Praw Obywatelskich na to, że podczas swego ślubu w Areszcie Śledczym musiał korzystać z odzieży więziennej; z własnej nie mógł też korzystać na rozprawie sądowej.

Zgodnie z art. 111 § 2 k.k.w. w czasie czynności procesowych, transportowania oraz w innych uzasadnionych wypadkach skazany korzysta z własnej odzieży, bielizny i obuwia, chyba że są one nieodpowiednie ze względu na porę roku lub zniszczone albo jeżeli przemawiają przeciwko temu względy bezpieczeństwa.

RPO uznał skargę za zasadną w trzech aspektach: 

• odmowy wyrażenia zgody na noszenie odzieży prywatnej przez osobę pozbawioną wolności na czas ślubu;
• niewydania pisemnej decyzji ws. cofnięcia zgody na korzystanie z prywatnej odzieży przez skazanego odbywającego karę pozbawienia wolności w zakładzie karnym typu zamkniętego;
• niewydania pisemnej decyzji ws. ograniczenia prawa do korzystania z własnej odzieży w trakcie czynności procesowych.

Stanowiska RPO nie podzielił Dyrektor Okręgowy SW. Badając skargę osadzonego, wskazał on, że z art. 111 § 2 k.k.w. wynika możliwość ograniczenia uprawnienia do korzystania z własnej odzieży, co czyni działanie to "czynnością faktyczną wynikającą z obowiązujących przepisów, a nie decyzją". 

RPO wskazuje, że z art. 111 § 2 k.k.w. jednoznacznie wynika, iż zasadą jest korzystanie przez osadzonych z własnej odzieży w przypadkach wskazanych w ustawie. Ograniczenie tego prawa jest możliwe jedynie w sytuacjach wyjątkowych, ściśle określonych w tym przepisie. Każde odstępstwo od tej zasady musi być oparte na konkretnych i indywidualnych przesłankach. Takie rozstrzygnięcie musi mieć formę decyzji dyrektora jednostki, co zapewnia realną możliwość jej kontroli instancyjnej.

Zastępca RPO Wojciech Brzozowski prosi zastępcę dyrektora generalnego SW płk. Bartłomieja Turbiarza o usunięcie rozbieżności interpretacyjnych, tak aby zapewnić osadzonym pełną i jednolitą realizację praw we wszystkich jednostkach penitencjarnych.

IX.517.2265.2021