Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Zastępca RPO Stanisław Trociuk przekazał Ministerstwu Sprawiedliwości opinię do projektu nowelizacji Prawa o ustroju sądów powszechnych oraz niektórych innych ustaw. Projekt przewiduje zastąpienie instytucji ławnika instytucją sędziego społecznego oraz zmiany dotyczące ich statusu, organizacji pracy i udziału w sprawowaniu wymiaru sprawiedliwości.

Rzecznik pozytywnie ocenia cel projektu, jakim jest wzmocnienie udziału obywateli w wymiarze sprawiedliwości i poprawa warunków pełnienia tej funkcji. Jednocześnie zwraca uwagę na kilka kwestii, które wymagają dalszej analizy na etapie prac legislacyjnych.

Zastrzeżenia Rzecznika dotyczą przede wszystkim:

• zasad przyznawania rekompensaty pieniężnej sędziom społecznym, która w ocenie RPO powinna uwzględniać także czas poświęcony na przygotowanie się do rozpoznawania spraw;
• sposobu uregulowania funkcjonowania rad sędziów społecznych, tak aby zapewnić odpowiednie gwarancje ich niezależności i rzeczywistej reprezentacji środowiska sędziów społecznych;
• środków odwoławczych od decyzji dotyczących przydziału sędziego społecznego do wydziału sądu, które zdaniem RPO mogłyby zostać ukształtowane w sposób zapewniający silniejszą ochronę jego praw.

W piśmie do wiceminister Marii Ejchart Rzecznik wskazuje, że rozwiązania dotyczące sędziów społecznych, z uwagi na czynny ich udział w składzie orzekającym, powinny zapewniać gwarancje ich niezależności przynajmniej częściowo analogiczne do tych, jakie mają zastosowanie w odniesieniu do sędziów, przy uwzględnieniu istotnych różnic w ich statusie.

Stanisław Trociuk prosi o uwzględnienie przedstawionych uwag na dalszym etapie prac legislacyjnych i deklaruje gotowość do dalszej współpracy w tym zakresie.

VII.510.58.2026