Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Do BRPO wpływają skargi na niepełną dostępność systemu kaucyjnego. Trudności dotyczą m.in. odległych punktów zwrotu, problemów z oddaniem opakowań, działania automatów i odzyskiwania kaucji. Najwięcej barier napotykają osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami i mieszkańcy mniejszych miejscowości.
• RPO Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o analizę zgłaszanych problemów i odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń.

Według RPO system kaucyjny jest ważnym narzędziem ochrony środowiska, ale powinien uwzględniać też prawo obywateli do równego dostępu do usług publicznych - powinien być dostępny dla wszystkich niezależnie od wieku, stanu zdrowia, miejsca zamieszkania czy poziomu sprawności.

Tymczasem do Biura RPO wpływają skargi dotyczące m.in. zbyt małej liczby punktów zwrotu, trudności z przechowywaniem i transportem niezgniecionych opakowań, problemów z automatami kaucyjnymi, wydawania bonów zamiast gotówki oraz niewystarczających informacji o zasadach działania systemu. Problemy zgłaszają zwłaszcza osoby starsze, osoby z niepełnosprawnościami, mieszkańcy małych miejscowości.

W związku z tym RPO Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła się do Ministerstwa Klimatu i Środowiska o analizę następujących problemów, m.in.:

• Odległości punktów zwrotu

  Rzecznik podkreśla, że o dostępności systemu nie decyduje samo istnienie punktu odbioru opakowań. Kluczowe jest, czy obywatel może samodzielnie przejść cały proces: znaleźć punkt, dotrzeć do niego, zwrócić opakowanie i bez przeszkód odzyskać kaucję.

  W skargach powtarzają się sygnały o zbyt dużych odległościach do punktów zwrotu, szczególnie w mniejszych miejscowościach. Mieszkańcy często mogą kupić napój objęty kaucją w lokalnym sklepie, ale nie mogą tam zwrócić opakowania i odzyskać pieniędzy.

• Przechowywanie i transport opakowań

  Obywatele wskazują również na obowiązek przechowywania butelek i puszek w stanie umożliwiającym ich identyfikację przez system. Niezgniecione opakowania zajmują dużo miejsca, a ich transport do punktu zwrotu może być szczególnie trudny dla osób starszych, chorych czy z niepełnosprawnościami.

• Automaty

  Znaczna część skarg dotyczy automatów do zwrotu opakowań. W ocenie RPO sposób projektowania i obsługi tych urządzeń może utrudniać korzystanie z systemu osobom poruszającym się na wózkach, osobom niskorosłym, niewidomym i słabowidzącym.

  Problemy pojawiają się także wtedy, gdy automat jest nieczynny, przepełniony lub odmawia przyjęcia prawidłowo oznaczonego opakowania. Konsumenci wskazują, że nie zawsze mają wtedy możliwość skorzystania z alternatywnej formy zwrotu.

• Bony zamiast pieniędzy

  Do RPO trafiają również skargi dotyczące bonów wydawanych przez automaty. Obywatele sygnalizują, że bywają zmuszani do realizowania ich w konkretnym sklepie i w określonym terminie.

  Rzecznik zwraca uwagę, że z perspektywy konsumenta proces zwrotu kończy się dopiero w momencie odzyskania pieniędzy. Sam wydruk bonu nie powinien utrudniać dostępu do należnych środków.

• Brak jasnej procedury składania skarg

  Wątpliwości budzi także sposób zgłaszania nieprawidłowości związanych z funkcjonowaniem systemu. Choć przepisy przewidują możliwość informowania wojewódzkich inspektoratów ochrony środowiska o naruszeniach, to jednak nie określają jednoznacznie procedury ani nie gwarantują szybkiego odzyskania kaucji przez konsumenta.

  Zdaniem RPO uczestnicy systemu powinni mieć łatwy dostęp do skutecznego i przejrzystego mechanizmu dochodzenia swoich praw.

RPO pyta Ministerstwo o działania

Sylwia Gregorczyk-Abram poprosiła minister Paulinę Hennig-Kloskę o analizę wskazanych problemów i odniesienie się do zgłoszonych zastrzeżeń.

V.7200.153.2026