Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Na 10–12 kwietnia 2026 r. miała zostać zaplanowana deportacja obywateli Afganistanu do Kabulu – wynika z informacji Rzecznika Praw Obywatelskich
• Według UNHCR sytuacja w Afganistanie jest niestabilna, co stwarza poważne wyzwania dla zapewnienia bezpiecznego powrotu do kraju pochodzenia nawet tym osobom, które nie chcą lub nie mogą uzyskać ochrony międzynarodowej; trwa też konflikt zbrojny pomiędzy Afganistanem a Pakistanem.
• Zastępca RPO Wojciech Brzozowski pyta komendanta głównego SG gen. dyw. SG Roberta Bagana, czy w świetle tych okoliczności rozważano wstrzymanie tej deportacji; jeżeli nie, zwraca się o ponowne rozważenie tej możliwości
• AKTUALIZACJA 10.04.2026: Operacje powrotowe realizowane są wyłącznie w przypadkach, w których przeprowadzone postępowanie administracyjne nie wykazało przeszkód prawnych do ich wykonania. Działania te prowadzone są z zachowaniem obowiązujących procedur oraz z poszanowaniem praw osób, których dotyczą - odpisała KG SG, potwierdzając, że operację powrotową zaplanowano na 10 kwietnia. ZRPO Wojciech Brzozowski wskazał, że nie uzyskał odpowiedzi na wszystkie pytania. KG SG zapewnia, że odpowiedź zostanie przygotowana "bez zbędnej zwłoki". 

RPO prowadzi postępowanie wyjaśniające w sprawie planowanej deportacji obywateli Afganistanu. RPO dostrzega wątpliwości dotyczące praktyki deportowania cudzoziemców do krajów niebezpiecznych, jak Afganistan, zwłaszcza gdy nie mieli oni realnej możliwości złożenia wniosku o udzielenie ochrony międzynarodowej.

Jak wynika z opublikowanych we wrześniu 2025 r. wytycznych Wysokiego Komisarza ONZ ds. Uchodźców, w Afganistanie utrzymuje się poważny kryzys praw człowieka, kryzys humanitarny oraz niestabilna sytuacja wewnętrzna. Oznacza to, że osoby tam deportowane mogą być narażone na utratę życia, wolności lub bezpieczeństwa osobistego, a także na tortury bądź nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie. UNHCR wzywa państwa do umożliwienia cywilom uciekającym z Afganistanu dostępu do swoich terytoriów, zagwarantowania im prawa do ubiegania się o azyl oraz zapewnienia poszanowania zasady non-refoulement. 

Według UNHCR sytuacja w Afganistanie jest niestabilna i może taka pozostać w najbliższym czasie, co stwarza poważne wyzwania dla zapewnienia bezpiecznego powrotu do kraju pochodzenia nawet tym osobom, które nie chcą lub nie mogą uzyskać ochrony międzynarodowej. A od czasu opublikowania wytycznych rozpoczął się konflikt zbrojny pomiędzy Afganistanem a Pakistanem, w którego ramach pakistańskie wojsko m.in. prowadziło ataki lotnicze na Kabul.

ZRPO Wojciech Brzozowski pyta KG SG, czy w świetle tych okoliczności SG rozważała wstrzymanie deportacji obywateli Afganistanu do kraju pochodzenia. Jeżeli nie, zwraca się o ponowne rozważenie tej możliwości. Pyta też m.in., czy pełnomocnicy cudzoziemców zostali poinformowani o planowanej deportacji, a jeśli tak, to kiedy oraz którzy z nich mają nią być objęci. Ponadto zwraca się o informację, czy organizacje pozarządowe uprawnione do monitorowania operacji powrotowych poinformowano o planowanej deportacji i czy któraś z nich zgłosiła swój udział.

Wobec braku odpowiedzi, ZRPO 8 kwietnia 2026 r. zwrócił się ponownie o wnioskowane informacje.

ZPM.542.35.2026