Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Przedstawicielka Krajowego Mechanizmu Prewencji Tortur Aleksandra Osińska w dniach 7–10 lipca 2026 r. wzięła udział w seminarium organizowanym przez Europejską Organizację Służb Więziennych i Poprawczych (EuroPris), Criminal Justice Platform Europe oraz European Forum for Restorative Justice w Barcelonie. Seminarium poświęcone było sytuacji kobiet i dziewcząt pozbawionych wolności.

W trakcie seminarium przedstawicielka KMPT miała także możliwość omówić wnioski Krajowego Mechanizmu z monitoringu kobiecych jednostek penitencjarnych, prowadzonego w latach 2024–2025 w Polsce.

Podczas tego wydarzenia podkreślano, że w systemie wymiaru sprawiedliwości często brakuje perspektywy kobiecej. Od infrastruktury instytucjonalnej po narzędzia oceny ryzyka – system często domyślnie kieruje się męskim standardem, co skutkuje nierzadko głębokim poczuciem braku sprawczości u kobiet. Potrzeby i wybory kobiet są wówczas marginalizowane, a ich specyficzne konteksty życiowe, takie jak opieka nad bliskimi czy przestępczość związana z ubóstwem – najczęściej ignorowane. Ponadto wiele kobiet i dziewcząt trafia do systemu penitencjarnego czy poprawczego z doświadczeniem specyficznych dla tej płci traum (przemoc domowa, przemoc seksualna, przymus ekonomiczny), co powinny uwzględniać projektowane dla nich rozwiązania.

Celem tego kilkudniowego spotkania było umożliwienie specjalistom z całej Europy dostrzeżenie w dziewczętach i kobietach aktywnych uczestniczek w ich własnej drodze do zmiany. Seminarium stanowiło także platformę do dyskusji nad przebudowaniem systemu, który dostrzegałby kobiece doświadczenia oraz różnice uwzględniające kwestie płci w wielu obszarach.

W trakcie seminarium uczestnicy wzięli udział w trzech interaktywnych warsztatach, sesjach plenarnych i wizycie studyjnej w wybranym miejscu detencji. Tematyka warsztatów dotyczyła m.in. takich zagadnień jak: uwzględnienie kwestii płci w kuratorstwie sądowym, przyczyny popełniania przestępstw przez kobiety, narzędzia oceny ryzyka w kontekście powrotności do przestępstwa, międzynarodowe standardy dotyczące opieki nad kobietami pozbawionymi wolności (reguły z Bangkoku), sprawiedliwość naprawcza, rodzaje oferowanego kobietom wsparcia i ich wpływ na powrotność do przestępstwa, alternatywne do kary pozbawienia wolności formy ukarania.

Przedostatniego dnia seminarium przedstawicielka BRPO wraz z innymi uczestnikami brała udział w wizycie studyjnej w jedynej w Katalonii jednostce penitencjarnej zaprojektowanej z myślą o kobietach i dla kobiet (więzienie WAR-DAS w Barcelonie). Więzienie to może przyjąć ok. 150 kobiet, a poza regularnymi oddziałami dla kobiet w systemie zamkniętym i półotwartym dysponuje także oddziałem dla kobiet z dziećmi, które mogą przebywać tam z matkami do 3 roku życia.

Seminarium stanowiło forum wymiany doświadczeń z innymi uczestnikami kursu, którzy na co dzień pracują w szeroko rozumianym wymiarze sprawiedliwości. Byli to m.in. kuratorzy sądowi, prawnicy, funkcjonariusze systemu probacyjnego, psychologowie czy pracownicy socjalni, reprezentujący takie kraje jak: Wielka Brytania, Rumunia, Włochy, Hiszpania, Irlandia, Estonia czy Holandia.

Z programem oraz sylwetkami prelegentów i prelegentek zapoznać można się na stronie: https://www.europris.org/events/cjpe-summer-course-2026.