Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Rzecznik Praw Obywatelskich był 1 lipca 2026 r. gościem programu „Tak Jest” w TVN24. Głównymi tematami rozmowy było podsumowanie kończącej się kadencji oraz pogarszająca się sytuacja uchodźców z Ukrainy. 

Podsumowanie kadencji RPO

RPO Marcin Wiącek kończąc swoją 5-letnią kadencję zdefiniował rolę Rzecznika jako naturalne i stałe występowanie w imieniu obywatela wobec władzy w sytuacjach naruszenia praw i wolności. Do biura RPO wpływają co roku dziesiątki tysięcy skarg.

Ocenił, że w wielu sprawach udało się zainspirować władzę do refleksji i stworzyć projekty ustaw oparte na wnioskach RPO. Ponadto w większości spraw sądowych (cywilnych, karnych, administracyjnych) sądy podzielały stanowisko Rzecznika, co pozwoliło skutecznie ochronić konkretnych ludzi.

Jako największy problem swojej kadencji Marcin Wiącek wskazał głęboki kryzys w TK (w tym niedopuszczanie sędziów do orzekania). Uniemożliwiło to Rzecznikowi efektywne korzystanie z kluczowego narzędzia konstytucyjnego, które jego poprzednikom pozwalało na budowanie trwałych standardów ochrony praw człowieka.

Rola ustrojowa Prezydenta RP

Marcin Wiącek, zapytany o rolę głowy państwa, podkreślił, że Prezydent RP jest organem władzy publicznej i musi działać wyłącznie na podstawie i w granicach prawa w ramach kompetencji zapisanych w Konstytucji RP. Zapowiedzi zmiany systemu na prezydencki RPO ocenił jako dopuszczalne w demokracji, jednak wymagające politycznej decyzji i uzyskania większości 2/3 głosów w Sejmie.

Sytuacja uchodźców z Ukrainy

RPO skrytykował nowe przepisy, przez które uchodźcy z Ukrainy, a często są to grupy wrażliwe, mogą stracić dach nad głową w ośrodkach zbiorowego zakwaterowania. 

- O ile sama koncepcja polityczna tego rozwiązania mieści się w sferze swobody polskiego ustawodawcy, natomiast nie wolno przeprowadzać tego typu reform bez zastanowienia się nad tym, czy nie będzie właśnie tego typu skutków: że ludzie zostaną bez dachu nad głową – powiedział Marcin Wiącek.

Odnosząc się do dokumentów potwierdzających utratę prawa do bezpłatnego zakwaterowania, które obywatele Ukrainy muszą podpisywać, RPO stwierdził, że nie jest w stanie wyjaśnić celu ani skutków prawnych takich oświadczeń, a państwo powinno skupić się na pilnym naprawieniu luk prawnych.