Biuletyn Informacji Publicznej RPO

RPO Sylwia Gregorczyk-Abram wzięła udział w XII edycji uroczystości "Sprawiedliwi 2026", która odbyła się 3 listopada 2026 r. w auli Starej Biblioteki Uniwersytetu Warszawskiego. Organizuje je Fundacja Ogród Sprawiedliwych, która upamiętnia osoby wykazujące się odwagą w obronie życia, wolności i godności drugiego człowieka. Wydarzenie zostało objęte Honorowym Patronatem Rzecznika Praw Obywatelskich.

Uroczystość nawiązuje do Europejskiego Dnia Pamięci o Sprawiedliwych obchodzonego 6 marca. Każdego roku Komitet Fundacji Ogród Sprawiedliwych wskazuje osoby, których postawa stanowi przykład odpowiedzialności i sprzeciwu wobec niesprawiedliwości. Są one upamiętniane w Ogrodzie Sprawiedliwych w Warszawie.

Wśród dotychczas wyróżnionych znaleźli się m.in. Jan Karski, Rafał Lemkin, Nelson Mandela, Anna Politkowska, Marian Turski i Jacek Kuroń. Ich historie pokazują, jak różne mogą być formy działania na rzecz praw człowieka i ochrony godności innych.

Tegoroczna edycja została poświęcona odwadze i odpowiedzialności. Uhonorowano afgańską obrończynię praw kobiet Frozan Safi, irańskiego adwokata Khosrowa Alikordiego oraz bułgarskiego prawnika i polityka Dimityra Peszewa, który podczas II wojny światowej sprzeciwił się deportacji bułgarskich Żydów do obozów zagłady.

Wystąpienie RPO

Sylwia Gregorczyk-Abram wystąpiła w części otwierającej wydarzenie. Mówiła o społecznym i oddolnym charakterze inicjatywy, która od lat łączy osoby reprezentujące różne środowiska, instytucje i światopoglądy wokół wspólnej troski o pamięć o ludziach stających w obronie innych.

Podkreśliła także uniwersalny wymiar Ogrodu Sprawiedliwych, w którym upamiętniane są konkretne czyny podejmowane w obronie wolności i godności człowieka, niezależnie od miejsca, pochodzenia czy wyznawanych wartości. Zwróciła również uwagę na edukacyjny wymiar przedsięwzięcia, wskazując, że historie Sprawiedliwych pomagają młodym ludziom rozmawiać o odpowiedzialności, prawach człowieka i odwadze cywilnej.

Konferencja "Odwaga i odpowiedzialność w czasach kryzysu"

Uroczystości towarzyszyła międzynarodowa konferencja "Odwaga i odpowiedzialność w czasach kryzysu", poświęcona moralnym wyborom podejmowanym w obliczu konfliktów, zagrożeń i naruszeń praw człowieka.

Rzecznik uczestniczyła w panelu "Granice odpowiedzialności: jaką cenę ma odwaga?" wraz z siostrą Małgorzatą Chmielewską, prezeską Fundacji Domy Wspólnoty Chleb Życia, oraz reporterką wojenną Tetianą Kolesnychenko. Dyskusję moderowała prezeska Fundacji Ogród Sprawiedliwych Anna Ziarkowska.

Rozmowa dotyczyła osobistych i społecznych konsekwencji decyzji podejmowanych w obronie innych, granic ryzyka, które jesteśmy gotowi podjąć w imię wyznawanych wartości oraz roli wspólnoty w kształtowaniu postaw odwagi i odpowiedzialności.

Podczas konferencji odbył się także panel "Anatomia odwagi: jak rodzi się odpowiedzialność?", poświęcony filozoficznym, psychologicznym i kulturowym źródłom wyborów moralnych.