Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęła skarga dotycząca wykluczania osób z niepełnosprawnością poruszających się na wózkach aktywnych z udziału w biegach ulicznych. 

Wnioskodawca zwrócił uwagę na szereg regulaminów imprez biegowych, które zakazywały udziału osobom z niepełnosprawnością na wózkach inwalidzkich:

• w Regulaminie półmaratonu 9. Bau-Technik RockRun Jarocin - bieg nocny, który odbył się 30 maja 2026 r. w rozdziale IX pkt 8 lit. a wskazano, iż „Ze względu na bezpieczeństwo Organizator nie zezwala na udział w Biegu: osób poruszających się na rolkach, wrotkach, deskorolkach, rowerach, hulajnogach, wózkach (niezależnie od rodzaju napędu)”;
• w Regulaminie XVIII Hunters Grodziskiego Półmaratonu „Słowaka”, który odbył się 14 czerwca 2026 r. w rozdziale X ust. 7 wskazano, iż „Organizator zabrania startu na rolkach oraz wózkach inwalidzkich wszystkich typów”;
• w Regulaminie 49. Półmaraton Lechitów, który ma się odbyć 20 września 2026 r. w rozdziale IX ust. 6 wskazano, że „Organizator nie dopuszcza udział osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich”;
• w Regulaminie 23. Biegu Europejskiego 2026 – Mistrzostwa Polski Ciepłowników na 10 km z 11 kwietnia 2026 r. w punkcie VIII ust. 6, wskazano również, że „Organizator nie dopuszcza udział osób niepełnosprawnych poruszających się na wózkach inwalidzkich";
• w Regulaminie 23. biegu „Recordowa Dziesiątka”, który ma się odbyć 14 marca 2027 r. w rozdziale IV ust. 8 wskazano, że „Organizator ze względów bezpieczeństwa nie dopuszcza do udziału w biegu osób na wózkach, rolkach, wrotkach oraz innych urządzeniach mechanicznych. Ze względu na charakter biegu zabrania się startu z kijami (trekingowymi i typu Nordic Walking)”;
• w Regulaminie Biegu Niepodległości RUNPOLAND 2026, zaplanowanym na 11 listopada 2026 r. wskazano w rozdziale IX, że „Ze względów bezpieczeństwa nie dopuszcza do udziału w biegu osób z kijkami, w formule Nordic Walking, na wózkach, rolkach, wrotkach, rowerach oraz innych urządzeniach mechanicznych”.

Wnioskodawca wskazał, że takie postanowienia znajdują się w regulaminach wielu półmaratonów cyklu Grand Prix Wielkopolski. W praktyce oznacza to, że osoby z niepełnosprawnością ruchową nie tylko nie mogą uczestniczyć w części zawodów, ale także ubiegać się o Koronę Grand Prix przyznawaną zawodnikom, którzy ukończyli określoną liczbę biegów w sezonie.

Stanowisko RPO 

W ocenie RPO całkowity zakaz udziału osób na wózkach, bez uwzględnienia rodzaju sprzętu i indywidualnych okoliczności, może prowadzić do nierównego traktowania oraz stanowić przejaw dyskryminacji ze względu na niepełnosprawność. RPO przypomina, że Konstytucja RP gwarantuje wszystkim prawo do równego traktowania i zakazuje dyskryminacji z jakiejkolwiek przyczyny.

Rzecznik zwrócił też uwagę na postanowienia Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych, która zobowiązuje państwa do podejmowania działań umożliwiających osobom z niepełnosprawnościami udział w życiu sportowym na zasadzie równości z innymi. Obejmuje to zarówno zapewnianie dostępności, jak i stosowanie racjonalnych usprawnień dostosowanych do indywidualnych potrzeb uczestników.

Organizacja bezpiecznego udziału osób poruszających się na wózkach aktywnych w imprezach biegowych jest możliwa. Przykładem jest 18. PKO Poznań Półmaraton, którego regulamin dopuszcza udział osób korzystających z wózków aktywnych z napędem bezpośrednim, przy jednoczesnym wyłączeniu innych urządzeń ze względów bezpieczeństwa.

Rzecznik zwrócił się do Burmistrz Jarocina, Burmistrza Grodziska Wielkopolskiego, Prezydenta Miasta Gniezna oraz Prezydenta Miasta Poznania o wyjaśnienia dotyczące przyjętych rozwiązań oraz ich uzasadnienia.

Odpowiedzi na wystąpienia RPO 

Odpowiedź Burmistrza Jarocina 

W odpowiedzi Zastępca Burmistrza wskazał, że zakwestionowany zapis regulaminu nie miał na celu wykluczania osób z niepełnosprawnościami, lecz wynikał z troski o bezpieczeństwo uczestników. Decyzję o niedopuszczeniu do startu wszystkich urządzeń kołowych, w tym wózków, uzasadniono specyfiką wydarzenia: nocną porą biegu, ograniczoną widocznością, przebiegiem trasy przez tereny parkowe i drogi publiczne, a także występowaniem licznych przewężeń, wysokich krawężników, ostrych zakrętów, nawrotów oraz nierównej nawierzchni. Dodatkowym czynnikiem było duże zagęszczenie zawodników na trasie.
W odpowiedzi podkreślono, że organizator nie zamierzał dyskryminować osób z niepełnosprawnością ruchową i w indywidualnych przypadkach starał się analizować zgłoszenia zawodników pod kątem możliwości ich udziału w wydarzeniu.

Zastępca Burmistrza zadeklarował podjęcie działań mających na celu zwiększenie dostępności przyszłych edycji imprez sportowych. Przy opracowywaniu kolejnych regulaminów mają zostać wprowadzone bardziej precyzyjne zapisy, rozróżniające sprzęt stwarzający zagrożenie od wózków aktywnych z napędem bezpośrednim. Zapowiedziano także analizę tras biegowych pod kątem usuwania barier organizacyjnych i ograniczania niebezpiecznych odcinków, co mogłoby umożliwić wyznaczenie odrębnej strefy startowej lub klasyfikacji dla uczestników poruszających się na wózkach aktywnych.

W piśmie podziękowano Rzecznikowi za zwrócenie uwagi na problem i zadeklarowano wykorzystanie przedstawionych uwag przy organizacji przyszłych wydarzeń sportowych.

Odpowiedź Burmistrza Grodziska Wlkp.

W odpowiedzi na wystąpienie Burmistrz wyjaśnił, że zakaz udziału osób poruszających się na wózkach i rolkach w XVIII Hunters Grodziskim Półmaratonie „Słowaka” został wprowadzony ze względów bezpieczeństwa, a nie w celu dyskryminacji osób z niepełnosprawnościami. Wskazano, że organizator ponosi odpowiedzialność za bezpieczeństwo uczestników i jest zobowiązany do oceny wszystkich czynników mogących wpływać na przebieg wydarzenia.

Podkreślono, że trasa półmaratonu przebiega częściowo przez wąskie ulice miasta, które na niektórych odcinkach mają nawierzchnię brukową. Dodatkowo w biegu uczestniczy ok. 3500 zawodników, co powoduje znaczne zagęszczenie na trasie i zwiększa ryzyko kolizji, upadków oraz innych niebezpiecznych zdarzeń. Z tych względów organizator uznał, że udział osób poruszających się na wózkach lub rolkach mógłby stwarzać zagrożenie zarówno dla nich samych, jak i dla pozostałych uczestników.

Burmistrz zaznaczył, że gmina organizuje i wspiera wydarzenia sportowe skierowane do osób z niepełnosprawnościami. Jako przykład wskazano Międzynarodowe Igrzyska Specjalne, cykliczną imprezę dla osób z niepełnosprawnościami intelektualnymi, w której uczestniczą zawodnicy z regionu oraz goście z miasta partnerskiego w Belgii.

Odpowiedź Prezydenta Miasta Gniezna

Powołując się na stanowisko organizatora 49. Półmaratonu Lechitów oraz 23. Biegu Europejskiego, prezydent Gniezna wskazał, że ograniczenia dotyczące udziału osób poruszających się na wózkach nie mają charakteru dyskryminacyjnego, lecz wynikają z konieczności zapewnienia bezpieczeństwa uczestników.

Podkreślono, że regulaminy obu imprez nie wykluczają osób z niepełnosprawnościami jako takich, lecz odnoszą się do sposobu poruszania się podczas zawodów. Udział mogą brać osoby z niepełnosprawnościami pokonujące trasę biegiem lub marszobiegiem. Ograniczenia obejmują natomiast uczestników korzystających z wózków, rolek, hulajnóg, deskorolek, rowerów, urządzeń mechanicznych oraz kijów do nordic walking.

Organizator argumentował, że dopuszczenie do wspólnego startu osób poruszających się na wózkach wymagałoby wprowadzenia dodatkowych rozwiązań organizacyjnych i procedur bezpieczeństwa. Wskazano m.in. na specyfikę trasy Półmaratonu Lechitów, przebiegającej z Ostrowa Lednickiego do Gniezna, ograniczenia infrastrukturalne oraz duże zagęszczenie uczestników na trasie. Podobne względy bezpieczeństwa mają dotyczyć także Biegu Europejskiego organizowanego na ulicach miasta.

Dodano, że to organizator imprezy  ponosi pełną odpowiedzialność za bezpieczeństwo wszystkich uczestników i jest zobowiązany do minimalizowania ryzyka, nawet jeśli wiąże się to z ograniczeniem możliwości udziału określonych grup uczestników.

Odnosząc się do przywołanego przez RPO przykładu 18. PKO Poznań Półmaratonu, wskazano, że rozwiązania podczas dużych imprez organizowanych w odmiennych warunkach infrastrukturalnych i finansowych nie mogą stanowić uniwersalnego wzorca dla wszystkich wydarzeń. Zwrócono uwagę, że podczas wielu krajowych i zagranicznych biegów ulicznych osoby korzystające z wózków startują w odrębnych kategoriach i według odmiennych zasad niż główny peleton biegaczy.

Zarazem poinformowano, że organizator analizuje możliwości zwiększenia dostępności wydarzeń. W tym celu prowadzone są konsultacje z Policją oraz służbami odpowiedzialnymi za zabezpieczenie imprez dotyczące ewentualnego wprowadzenia wcześniejszego startu dla ograniczonej liczby uczestników korzystających ze specjalistycznych wózków sportowych, o ile nie wpłynie to negatywnie na bezpieczeństwo pozostałych zawodników. W ocenie organizatora obowiązujące ograniczenia mają charakter proporcjonalny, są podyktowane względami bezpieczeństwa i nie wynikają z przesłanek dyskryminacyjnych.

W oczekiwaniu odpowiedzi na ostatnie z wystąpień, Rzecznik będzie monitorował sprawę i, w zależności od otrzymanych wyjaśnień, rozważy ewentualne podjęcie dalszych działań.

VII.715.11.2026