Biuletyn Informacji Publicznej RPO

3 kwietnia 2026 r. Rzecznik Praw Obywatelskich Marcin Wiącek był gościem programu „Graffiti” w Polsat News. W rozmowie odniósł się do istotnych kwestii prawnych i społecznych, w tym sporu o Trybunał Konstytucyjny, projektów ustaw o związkach partnerskich oraz systemowych problemów związanych ze stosowaniem tymczasowego aresztowania.

Status sędziów Trybunału Konstytucyjnego

Rzecznik Praw Obywatelskich jednoznacznie opowiedział się za zakończeniem sporu dotyczącego zaprzysiężenia nowych sędziów TK. Podkreślił, że rola Prezydenta RP w tym procesie nie ma charakteru decyzyjnego w sensie politycznym, lecz symbolicznym, wynikającym z reprezentowania narodu. Marcin Wiącek podkreślał, że powinno dojść do ślubowania wszystkich sześciu wybranych 13 marca sędziów Trybunału Konstytucyjnego.

- Chciałbym podkreślić: sędzia TK podlega wyłącznie Konstytucji. Konstytucja mówi, jaki jest tryb wyboru sędziego. Nie można w związku z tym roli prezydenta, która jest przewidziana jedynie ustawą zwykłą, nie Konstytucją, odczytywać, żeby była to rola decyzyjna – powiedział.  

- Jeżeli prezydent nie odbierze ślubowania od czterech sędziów Trybunału Konstytucyjnego, to mamy do czynienia z sytuacją określoną prawem jako bezczynność organu administracji publicznej. Prezydent w tej roli, w której tutaj występuje, jest organem administracji publicznej w tzw. znaczeniu funkcjonalnym - ocenił RPO.

Zgodność z Konstytucją projektów przepisów dot. związków jednopłciowych

Kolejnym tematem były projekty ustaw dotyczące statusu osoby najbliższej oraz umowy o wspólnym pożyciu. Marcin Wiącek zaznaczył, że wprowadzenie takich uregulowań jest obowiązkiem Polski, wynikającym ze standardów europejskich i nie stoi w sprzeczności z ustawą zasadniczą.

Rzecznik podkreślał, że wprowadzenie przepisów regulujących tę kwestię jest konieczne ze względu na liczne orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka i Trybunału Sprawiedliwości UE. Obligują one Polskę do wprowadzenia instytucji prawnej, w ramach której mogłoby dojść do uznania związku osób tej samej płci przez państwo.

Reforma tymczasowego aresztowania

RPO był pytany o zawetowaną przez Prezydenta RP nowelizację przepisów dotyczących tymczasowego aresztowania. Zwrócił również uwagę na palący problem związany z tym, jak stosowany jest ten najsurowszy środek zapobiegawczego w Polsce.   Według Marcina Wiącka obecna praktyka i przepisy wymagają pilnej reformy.

„Areszty tymczasowe – wbrew swojej nazwie – nie są tymczasowe. Trwają czasami miesiącami, latami. Z wyjątku przekształcił się w regułę, a to jest najbardziej drastyczny, z punktu widzenia jednostki, środek zapobiegawczy i jest on stosowany zbyt często. (...) W idealnym stanie prawnym powinien być jasno określony limit w latach, powyżej którego nie powinno być tymczasowego aresztowania” – podkreślał Rzecznik.

Ograniczenie sondaży: Konieczne wyważenie wartości

Odpowiadając na pytanie ws. propozycji zakazu publikacji sondaży przed wyborami (np. na 3-6 miesięcy przed głosowaniem), Marcin Wiącek wskazał na konieczność zachowania ostrożności. Choć walka z manipulacją jest istotna, nie może ona bezpodstawnie ograniczać konstytucyjnej wolności przekazywania informacji.

„Wykluczenie manipulowania opinią publiczną jest pewną wartością. Natomiast trzeba pamiętać, że również bardzo istotną wartością konstytucyjną jest prawo do rozpowszechniania, przekazywania informacji. (...) Trzeba byłoby to wyważyć” – zaznaczał Rzecznik Praw Obywatelskich.