Biuletyn Informacji Publicznej RPO

19 października 2026 r. rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram wzięła udział w konferencji „Czas na dekryminalizację zniesławienia. Wolność słowa, debata publiczna i reforma art. 212 Kodeksu karnego”.

Konferencja była poświęcona dyskusji nad przyszłością art. 212 Kodeksu karnego oraz wyzwaniom związanym z ochroną wolności słowa po wejściu w życie nowych przepisów anty-SLAPP. Uczestnicy rozmawiali o wpływie postępowań o zniesławienie na debatę publiczną, działalność mediów, organizacji społecznych i aktywistów, a także o możliwych kierunkach zmian legislacyjnych.

RPO uczestniczyła w debacie zamykającej konferencję pt. „Co zamiast art. 212? Polityczna i prawna droga do reformy”. Jej uczestnicy zastanawiali się, czy obecne przepisy powinny zostać uchylone lub zmienione, jakie rozwiązania mogłyby je zastąpić oraz w jaki sposób zapewnić skuteczną ochronę dobrego imienia przy jednoczesnym poszanowaniu wolności wypowiedzi. Dyskusja dotyczyła także możliwych kierunków reformy i sposobów przeprowadzenia jej przez proces legislacyjny.

W swoim wystąpieniu Rzecznik podkreśliła, że podejmuje aktywne działania na rzecz zmiany przepisów dotyczących zniesławienia, apelując do władz o ich nowelizację.

Wskazała, że obecny model odpowiedzialności karnej za zniesławienie budzi poważne wątpliwości z punktu widzenia standardów wolności słowa i może wywoływać tzw. efekt mrożący. Perspektywa wszczęcia postępowania karnego może zniechęcać dziennikarzy, aktywistów, sygnalistów czy obywateli do zabierania głosu w sprawach ważnych społecznie i publicznie.

Rzecznik wskazała, że Prawo karne powinno pozostawać środkiem ostatecznym, stosowanym jedynie wyjątkowo. Odpowiedzialność za przekroczenie granic wolności wypowiedzi powinna mieć zasadniczo charakter cywilnoprawny. Pozwoli to skutecznie chronić dobre imię i reputację osób dotkniętych nieprawdziwymi lub krzywdzącymi wypowiedziami, bez sięgania po najbardziej represyjne instrumenty państwa.

Zdaniem RPO reforma przepisów dotyczących zniesławienia powinna służyć lepszemu wyważeniu pomiędzy ochroną dóbr osobistych a konstytucyjną wolnością wypowiedzi. Zmiany są szczególnie istotne w kontekście debaty publicznej, działalności mediów, organizacji społecznych oraz osób zaangażowanych w kontrolę społeczną i informowanie o sprawach mających znaczenie dla interesu publicznego.

Wydarzenie zostało zorganizowane przez Agorę S.A. we współpracy z Siecią Obywatelską Watchdog Polska, ARTICLE 19 oraz Helsińską Fundacją Praw Człowieka.