Biuletyn Informacji Publicznej RPO

15 września 2026 r. rzecznik praw obywatelskich Sylwia-Gregorczyk Abram wzięła udział w konferencji pt. „Prawa człowieka w erze nowych technologii. W stronę nowego modelu regulacji i zarządzania”. Wydarzenie zostało zorganizowane przez sejmową Komisję Sprawiedliwości i Praw Człowieka i odbyło się w Sejmie RP.

RPO Sylwia-Gregorczyk-Abram wzięła udział w panelu poświęconym prawu do prywatności i autonomii informacyjna w państwie cyfrowym - Wolność by design, eIDAS 2.0i granice identyfikacji obywatela. Panel był poświęcony granicom identyfikacji i uwierzytelniania obywatela, zasadom projektowania europejskiego portfela tożsamości cyfrowej, minimalizacji danych oraz dobrowolności korzystania z usług. Dyskusja objęła także ochronę dzieci i młodzieży w środowisku cyfrowym, w tym weryfikację wieku i planowane ograniczenia dostępu do mediów społecznościowych. Punktem odniesienia było pytanie o granice ingerencji państwa i warunki zaufania obywatela do usług cyfrowych.

Sylwia Gregorczyk-Abram zwróciła uwagę, że z perspektywy obywatela kluczowe znaczenie ma możliwość skutecznej ochrony przed nadmiernym gromadzeniem danych. Podkreśliła, że podstawową rolę w tym zakresie odgrywa Prezes Urzędu Ochrony Danych Osobowych, który powinien badać, czy zakres żądanych informacji jest adekwatny i niezbędny do realizacji konkretnej usługi. Wskazała jednocześnie na znaczenie sądowej kontroli decyzji organów nadzoru oraz potrzebę tworzenia takich standardów prawnych i technicznych, które już na etapie projektowania systemu ograniczałyby ryzyko nadużyć.

W trakcie dyskusji wiele miejsca poświęcono także kwestii niezależnego nadzoru nad rozwiązaniami cyfrowymi. RPO podkreśliła, że budowanie zaufania obywateli do nowych systemów wymaga nie tylko odpowiednich regulacji, ale także instytucji rzeczywiście postrzeganych jako niezależne i skuteczne. Zadeklarowała gotowość Biura RPO do udziału w pracach nad wypracowaniem standardów ochrony praw jednostki, wskazując, że doświadczenia wynikające ze skarg wpływających do Biura mogą być cennym źródłem wiedzy dla projektodawców nowych rozwiązań.

W drugiej części panelu, poświęconej weryfikacji wieku w dostępie do mediów społecznościowych, Rzecznik odniosła się do doświadczeń francuskich. Podkreśliła, że wszelkie ograniczenia dostępu dzieci do usług cyfrowych muszą być poprzedzone rzetelną oceną faktycznych zagrożeń oraz opierać się na zasadzie proporcjonalności. Jej zdaniem samo odwołanie się do potrzeby ochrony małoletnich nie jest wystarczające do uzasadnienia daleko idących ograniczeń praw i wolności.

RPO wskazała również, że ograniczenia powinny być projektowane w sposób precyzyjny i dostosowany do konkretnych kategorii usług, a nie obejmować szerokich grup serwisów w sposób blankietowy. Zwróciła uwagę, że środki prawne powinny być poprzedzone analizą skuteczności mniej ingerujących działań, takich jak edukacja cyfrowa, wsparcie rodziców czy egzekwowanie obowiązków już nałożonych na platformy internetowe. Ostrzegła również przed rozwiązaniami, które mogłyby prowadzić do powszechnej identyfikacji wszystkich użytkowników pod pretekstem ochrony dzieci.

Odnosząc się do relacji między ochroną małoletnich a prawami rodziców, Sylwia Gregorczyk-Abram zaznaczyła, że niezbędne jest poszukiwanie rozwiązań pozwalających pogodzić dobro dziecka z prawem rodziców do decydowania o sposobie wychowania. Podkreśliła także konieczność uwzględniania głosu samych dzieci oraz poszanowania ich praw do wolności słowa i wyrażania poglądów. W jej ocenie debata nie powinna koncentrować się na całkowitym zakazie korzystania z mediów społecznościowych, lecz na określeniu bezpiecznych i proporcjonalnych zasad dostępu.

W końcowej części panelu Rzecznik skupiła się na problemie dobrowolności korzystania z narzędzi cyfrowych i przeciwdziałaniu wykluczeniu cyfrowemu. Podkreśliła, że obywatele muszą zachować realną możliwość korzystania z alternatywnych, niecyfrowych sposobów załatwiania spraw, a państwo powinno przewidywać skuteczne procedury na wypadek awarii systemów. Postulowała stworzenie łatwo dostępnych mechanizmów wsparcia, w tym możliwości szybkiego kontaktu z człowiekiem, gdy rozwiązania cyfrowe zawodzą. W dyskusji podkreśliła także, że powodzenie cyfrowej transformacji zależy od zaufania obywateli do państwa, przejrzystości celów nowych rozwiązań oraz istnienia niezależnych organów nadzoru gwarantujących poszanowanie prawa do prywatności i autonomii informacyjnej.

Celem konferencji było zestawienie perspektywy ustawodawcy, organów publicznych, nauki i praktyki oraz sformułowanie konkretnych rekomendacji dotyczących ochrony praw człowieka w państwie cyfrowym. W obradach wzięli udział parlamentarzyści, przedstawiciele administracji publicznej, organów konstytucyjnych i organów nadzorczych, naukowcy, przedstawiciele organizacji społecznych oraz eksperci rynku cyfrowego.