Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Do Rzecznika Praw Obywatelskich wpłynęło pismo Kierowników Oddziałów Dziennych Psychiatrycznych Rehabilitacyjnych dla Dzieci i Młodzieży oraz Konsultant Krajowej w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży w sprawie problemów związanych z finansowaniem świadczeń realizowanych na II poziomie referencyjnym opieki psychiatrycznej dla dzieci i młodzieży. W związku z przedstawionymi w nim wątpliwościami Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego Biura RPO, Piotr Mierzejewski, zwrócił się do Ministerstwa Zdrowia o stanowisko.

Autorzy pism wskazują, że do najistotniejszych problemów jest obecny sposób finansowania oddziałów dziennych, który nie uwzględnia specyfiki ich funkcjonowania. Przychody placówek zależą przede wszystkim od bieżącej obecności pacjentów, podczas gdy większość kosztów ma charakter stały. To na przykład: utrzymanie personelu, infrastruktury czy zaplecza administracyjnego.

W konsekwencji nawet okresowy spadek frekwencji pacjentów może powodować trudności finansowe, mimo że oddziały są zobowiązane do utrzymywania stałej i pełnej gotowości do udzielania świadczeń.

Wątpliwości dotyczące finansowania opieki koordynowanej

W pismach zwrócono też uwagę na brak adekwatnego finansowania działań związanych z koordynacją procesu leczenia. Dotyczy to między innymi współpracy specjalistów, organizacji konsyliów, współpracy z rodziną i środowiskiem szkolnym pacjenta, a także obowiązkowej superwizji zespołów terapeutycznych.

Zdaniem autorów pism działania te stanowią istotny element opieki psychiatrycznej nad dziećmi i młodzieżą oraz są warunkiem zapewnienia ciągłości procesu diagnostyczno-terapeutycznego. A ich niedostateczne finansowanie może m.in.: utrudniać współpracę między specjalistami, powielać część procedur diagnostycznych, wydłużać proces leczenia.

Znaczenie II poziomu referencyjnego

Szczególne znaczenie przypisuje się w tym kontekście funkcjonowaniu II poziomu referencyjnego, który stanowi podstawowe ogniwo łączące opiekę środowiskową z leczeniem szpitalnym. To na tym poziomie współpracują lekarze psychiatrzy, psychologowie, psychoterapeuci i inni specjaliści tworzący zespół terapeutyczny.

Autorzy pism zwracają uwagę, że właściwe funkcjonowanie tej formy opieki może ograniczać konieczność hospitalizacji całodobowych i wspierać pacjentów po zakończeniu leczenia szpitalnego.

Inne zgłaszane problemy

Wątpliwości dotyczą także zakresu świadczeń objętych finansowaniem i niektórych rozwiązań organizacyjnych obowiązujących w systemie. Wśród zgłaszanych problemów wymieniono np. limity porad diagnostycznych i kwestie związane z zapewnieniem ciągłości opieki osobom między 18. a 21. rokiem życia.

Osobną kwestią jest finansowanie oddziałów dziennych realizujących jednocześnie obowiązek szkolny. RPO podkreśla, że możliwość łączenia leczenia z edukacją wspiera proces zdrowienia, pomaga ograniczać ryzyko wykluczenia społecznego i edukacyjnego oraz ułatwia powrót do codziennego funkcjonowania. Z tego względu zasadne wydaje się uwzględnienie szczególnej roli takich oddziałów przy kształtowaniu zasad ich finansowania.

Pismo do Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia

Dyrektor Zespołu Prawa Administracyjnego i Gospodarczego Biura RPO Piotr Mierzejewski zwrócił się do Dyrektor Departamentu Zdrowia Publicznego Ministerstwa Zdrowia z prośbą o przedstawienie stanowiska wobec zgłaszanych problemów, w szczególności dotyczących zasad finansowania oddziałów dziennych psychiatrii dzieci i młodzieży oraz funkcjonowania II poziomu referencyjnego.

V.7016.96.2026