Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• 23 lipca 2026 r. upływa pięcioletnia VIII kadencja Rzecznika Praw Obywatelskich Marcina Wiącka
• Do czasu objęcia obowiązków przez nowego Rzecznika po ślubowaniu przed Sejmem RP Biurem RPO kieruje Zastępca RPO Stanisław Trociuk

Czas sprawowania urzędu Rzecznika Praw Obywatelskich przez prof. UW dr. hab. Marcina Wiącka to okres szczególnych wyzwań dla ochrony praw człowieka i wolności obywatelskich, obejmujący m.in. skutki pandemii COVID, kryzys humanitarny na granicy polsko-białoruskiej, konsekwencje rosyjskiej agresji na Ukrainę, problemy związane z praworządnością oraz dostępem obywateli do wymiaru sprawiedliwości.

W latach 2021-2026 Biuro RPO rozpatrzyło ponad 150 tys. spraw, z czego 56 tys. podjęto do prowadzenia, a w przypadku 74 tys. udzielono wyjaśnień lub wskazano obywatelom dostępne środki działania. W trakcie VIII kadencji liczba spraw nowych skierowanych do Rzecznika Praw Obywatelskich od początku funkcjonowania urzędu przekroczyła jeden milion.

Istotnym narzędziem działalności Rzecznika były wystąpienia generalne. W czasie kadencji skierowano ich 2382. Najwięcej trafiło do Ministerstwa Sprawiedliwości (ponad 200), Ministerstwa Zdrowia (94) oraz Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji (47). 57 wystąpień skierowano do Prezesa Rady Ministrów.

RPO aktywnie korzystał również z uprawnień procesowych. Do Sądu Najwyższego wniesiono 709 środków zaskarżenia, do wojewódzkich sądów administracyjnych 108, do Naczelnego Sądu Administracyjnego 80. Ponadto RPO brał udział w 68 postepowaniach toczących się przed Trybunałem Konstytucyjnym.

Najważniejszymi wyzwaniami dla ochrony praw człowieka podczas VIII kadencji RPO były m.in.: kryzys władzy sądowniczej i związany z nim spadek zaufania obywateli do skutecznej ochrony ich praw, sytuacja uchodźców i migrantów, a także problemy systemowe w ochronie zdrowia oraz brak skutecznych gwarancji przeciwko nadmiernej inwigilacji obywateli. Szczególnego znaczenia nabrała jednocześnie niezależność urzędu RPO oraz konieczność budowania zaufania obywateli do instytucji państwa.

Podczas pełnienia urzędu RPO Marcin Wiącek wielokrotnie podkreślał, że w rolą urzędu jest stanie po stronie obywatela w relacjach z państwem, niezależnie od bieżących sporów politycznych i światopoglądowych.

Do czasu objęcia obowiązków przez nowego Rzecznika Praw Obywatelskich po ślubowaniu przed Sejmem Biurem RPO kieruje Zastępca RPO Stanisław Trociuk.