Biuletyn Informacji Publicznej RPO

Monika Wiszyńska-Rakowska, Pełnomocniczka RPO ds. praw osób z niepełnosprawnościami była gościem programu TVP Info „Co ludzie powiedzą”, który był debatą poświęconą świeżo uchwalonej przez Sejm ustawie o asystencji osobistej osób z niepełnosprawnościami.

Kontekst dyskusji stanowiło uchwalenie przez Sejm 18 września 2026 r. ustawy o asystencji osobistej, która ma stworzyć powszechny system wsparcia i docelowo objąć ok. 100 tys. osób z niepełnosprawnościami.

W trakcie dyskusji podkreśliła, że każdy z nas może potrzebować wsparcia na różnych etapach życia, a usługa asystencji osobistej nie powinna być mylona z usługami opiekuńczymi. Osoby po 65. Roku życia nadal mogą być aktywne zawodowo i społecznie, a ukończenie określonego wieku nie powinno ich pozbawiać wsparcia. Dodatkowo brakuje rozwiązań dedykowanych osobom poniżej 13. roku życia.

Zaniepokojenie Rzecznika budzi również obniżenie środków przeznaczonych na programy resortowe finansowane ze środków Funduszu Solidarnościowego na rok 2027 o około 500 mln zł.

W świetle treści uchwalonej ustawy, prawo do asystencji nie wynika bezpośrednio z orzeczenia o niepełnosprawności, lecz jest uzależnione od dodatkowej oceny potrzeby wsparcia i kolejnej decyzji dotyczącej samej usługi. Powyższe jest kluczowe w kontekście wpływających do Rzecznika wniosków wskazujących, że na wydanie decyzji przez wojewódzkie zespoły do spraw orzekania o niepełnosprawności oczekuje się kilka, a w niektórych przypadkach nawet kilkanaście miesięcy. Taki model może prowadzić do długotrwałego oczekiwania na wsparcie i sprawia, że dostęp do usług asystenckich może być ograniczony.

Usługa asystencji osobistej powinna być „szyta na miarę”, aby odpowiadać na zróżnicowane potrzeby osób z niepełnosprawnościami.