Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Organizacje osób z niepełnosprawnościami zwróciły uwagę Rzecznika Praw Obywatelskich na zakończenie Programu Dostępność Plus oraz brak decyzji co do wdrożenia ewentualnej kolejnej jego edycji lub też innej inicjatywy
• Ponadto wskazały na nieuwzględnienie kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.
• Zastępca Rzecznika Praw Obywatelskich Adam Krzywoń występuje do podsekretarz stanu w Ministerstwie Funduszy i Polityki Regionalnej Moniki Sikory

Organizacje społeczne sygnalizowały też brak spójności między kluczowymi dokumentami strategicznymi: Strategią na Rzecz Osób Niepełnosprawnych na lata 2021-2030, Strategią Rozwoju Polski do 2035 r., Strategią rozwoju usług społecznych, polityką publiczną do roku 2030 (z perspektywą do 2035 r.), Krajowym Programem Działań na rzecz Równego Traktowania na lata 2022-2030 i polityką publiczną pn. "Zdrowa przyszłość. Ramy strategiczne rozwoju systemu ochrony zdrowia na lata 2021-2027, z perspektywą do 2030 r." – w kontekście realizacji praw osób z niepełnosprawnościami wynikających z Konwencji ONZ.

W uwagach końcowych Komitetu ONZ ds. Praw Osób z Niepełnosprawnościami dla Polski wyrażono zaniepokojenie barierami w dostępie do budynków oraz usług publicznych – zwłaszcza w obszarze transportu, informacji i komunikacji. Rekomendowano   konieczność systemowych działań na rzecz zapewnienia pełnej dostępności, w tym poprzez wdrożenie zasad projektowania uniwersalnego do prawa zamówień publicznych. 

Kluczową rolę odgrywa program Dostępność Plus - kompleksowa i systemowa strategia, obejmująca niemal wszystkie sfery życia. Jej celem jest zwiększenie dostępności dzięki szerokiemu finansowaniu opartemu na środkach krajowych, funduszach europejskich, mechanizmach zagranicznych i kapitale prywatnym. Wprowadzono m.in. istotny mechanizm udzielania pożyczek na preferencyjnych warunkach przez Bank Gospodarstwa Krajowego, w przypadku których istniała możliwość częściowego umorzenia kwoty kapitału. 

Wdrażanie ustawy o dostępności niektórych produktów i usług wymaga utrzymania mechanizmów promujących zwiększanie dostępności i projektowanie uniwersalne. O ile nowe przepisy nakładają obowiązki na kluczowe obszary sektora prywatnego, o tyle wyłączenie z nich mikroprzedsiębiorców stanowi barierę dla powszechności tych rozwiązań. Duża część rynku pozostaje zatem poza standardami wynikającymi z tej ustawy.

Systemowe i strategiczne podejście do wdrażania dostępności powinno stanowić fundament polityki państwa w zakresie realizacji standardów określonych w art. 9 Konwencji. Dotychczas mechanizmy te były wdrażane głównie poprzez Program Dostępność Plus. Dlatego RPO z niepokojem przyjął informację o niewystarczającym uwzględnieniu kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 roku oraz o braku spójności pomiędzy pozostałymi programami długoterminowymi.

- Mając na uwadze trwające prace nad ostatecznym kształtem Strategii, wyrażam nadzieję, że jej treść zostanie dopracowana w sposób zapewniający osobom z niepełnosprawnościami możliwość realizacji ich praw zgodnie ze standardami wynikającymi z Konwencji - podkreśla ZRPO Adam Krzywoń. Prosi o analizę tych kwestii i stanowisko co do kontynuacji Programu Dostępność Plus i nieuwzględnienia kwestii niepełnosprawności w projekcie Strategii Rozwoju Polski do 2035 r.

XI.816.30.2025