Artykuł pochodzi ze strony www.rpo.gov.pl

Wystąpienie do Wicepremiera w sprawie potrzeby podjęcia inicjatywy legislacyjnej dotyczącej nowelizacji ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób z dnia 2020-10-13


Wystąpienie do Wicepremiera w sprawie potrzeby podjęcia inicjatywy legislacyjnej dotyczącej nowelizacji ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób.
Rzecznik Praw Obywatelskich niezmiennie stoi na stanowisku, iż zachodzi pilna potrzeba podjęcia inicjatywy legislacyjnej i doprowadzenia do kompleksowej nowelizacji ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób oraz zmiany zasad funkcjonowania Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym.
Zagadnienie izolowania od społeczeństwa osób stwarzających zagrożenie dla innych po odbyciu kary pozbawienia wolności, było szeroko omawiane w środowisku prawniczym, a także wśród psychologów, psychiatrów i seksuologów, już na etapie prac nad uchwaleniem ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. Ten akt prawny był jednak procedowany w resorcie sprawiedliwości w dużym pośpiechu (aby zdążyć przed wyjściem z zakładu karnego seryjnego mordercy), bez uwzględnienia eksperckich głosów krytycznych i doświadczeń zagranicznych ośrodków izolacji postpenalnej. Sześć lat stosowania ww. ustawy ujawniło efekty takiego procedowania - szereg luk prawnych i błędów legislacyjnych. Z kolei panujące w Ośrodku warunki, uniemożliwiające realizację założeń terapeutycznych ustawy, trwały konflikt pacjentów z personelem oraz wciąż zmieniające się regulaminy wewnętrzne, określające zasady życia pacjentów KOZZD, wskazują na konieczność podjęcia dyskusji na temat filozofii funkcjonowania tego miejsca.
Rzecznik podniósł, że na niewielkiej, zamkniętej przestrzeni, w myśl przepisów przeznaczonej dla 60 osób, przebywa już 90 pacjentów z zaburzeniami osobowości, zaburzeniami preferencji seksualnych i upośledzonych umysłowo. Są też osoby, które nie powinny na mocy ustawy z dnia 22 listopada 2013 r. być tam umieszczone tj. osoby chorujące psychicznie, które powinny być leczone w szpitalach psychiatrycznych oraz osoby niestwarzające bardzo wysokiego zagrożenia dla społeczeństwa, wymagające jedynie stałej opieki pielęgnacyjno-opiekuńczej.
Wobec konieczności pobytu pozbawionych w Ośrodku wolności osób w wieloosobowych pokojach mieszkalnych, w tym 8-osobowych, dochodzi do sytuacji konfliktowych w relacjach pomiędzy pacjentami, jak i między pacjentami a personelem. Umieszczone w KOZZD osoby protestują przeciwko przeludnieniu i niehumanitarnemu traktowaniu. Coraz częściej składają też pozwy o zadośćuczynienie i je uzyskują.
Od kilku lat Ministerstwo Zdrowia widzi konieczność rozbudowy Ośrodka, ale inwestycja nie może być rozpoczęta, bowiem ustawa z dnia 22 listopada 2013 r., warunkująca finansowanie KOZZD, wciąż oczekuje na nowelizację. Potrzebę zmian legislacyjnych w tym, ale też szerszym zakresie, dostrzega także Dyrektor Ośrodka i Ministerstwo Sprawiedliwości. W praktyce jednak brakuje realnych działań. Tymczasem kompleksowe znowelizowanie ustawy należy uznać za niecierpiące zwłoki, a zakres niezbędnych zmian jest bardzo szeroki.
W opinii Rzecznika do najważniejszych zagadnień, które powinny zostać w ustawie uregulowane bądź zmienione należą m.in.: stworzenie podstaw prawnych do tymczasowego pozbawienia wolności osób, w stosunku do których toczy się procedura o uznanie za osobę stwarzającą zagrożenie dla społeczeństwa; stworzenie ustawowych podstaw prawnych do ograniczenia konstytucyjnych praw pacjentów KOZZD; określenie zasad życia pacjentów w Ośrodku, w tym uregulowanie w szczególności przepisów odnoszących się do praw i obowiązków pacjentów, przepustek losowych, środków dyscyplinujących, nagród, zasad przygotowania do opuszczenia KOZZD, postępowania w sytuacjach nadzwyczajnych, np. prowadzonej przez pacjenta głodówki oraz rozwiązanie obecnej sytuacji lokalowej pacjentów poprzez nowelizację przepisów odnoszących się do finansowania KOZZD.
Rzecznik zwrócił się do Wicepremiera z prośbą o przedstawienie stanowiska w sprawie.

Wystąpienie dołączone do tego dokumentu:

Data odpowiedzi:2020-11-27

Opis odpowiedzi:

Sekretarz Stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości w piśmie z 27 listopada 2020 r. poinformował, że zgodnie z przepisami ustawy o postępowaniu wobec osób z zaburzeniami psychicznymi stwarzających zagrożenie życia, zdrowia lub wolności seksualnej innych osób minister właściwy do spraw zdrowia jest podmiotem tworzącym i finansującym działanie Krajowego Ośrodka Zapobiegania Zachowaniom Dyssocjalnym, dalej „KOZZD”. Z uwagi na powyższe inicjatorem zmian legislacyjnych w zakresie stworzenia podstaw prawnych do umieszczania osób stwarzających zagrożenie dla społeczeństwa, w innej placówce leczniczej, wobec aktualnej, bardzo trudnej sytuacji KOZZD związanej z powstałym ogniskiem koronawirusa, powinien być Minister Zdrowia. Należy ponadto wskazać, że w toku wymiany korespondencji w lipcu br. Ministerstwo Zdrowia zostało poinformowane o zakresie pomocy, jakiej może udzielić Ministerstwo Sprawiedliwości i podległa mu Służba Więzienna w związku z koniecznością utworzenia izolatoriów dla osób zakażonych koronawirusem.
Brak historii zmian - https://sprawy-generalne.brpo.gov.pl/