Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy. RPO pyta o status UKR
Do RPO wpływają skargi obywateli Ukrainy, którzy mimo deklaracji chęci skorzystania z ochrony czasowej – nie mogą uzyskać numeru PESEL ze statusem UKR. RPO zwróciła się do MSWiA o wyjaśnienie praktyki stosowanej przy rejestracji celu wjazdu do Polski i o analizę obowiązujących przepisów.
Zgłaszane problemy
Ze skarg wynika, że przy wjeździe do Polski obywatele Ukrainy deklarowali chęć skorzystania z ochrony czasowej, ale ich wjazd był rejestrowany jako turystyczny lub w inny sposób uniemożliwiający uzyskanie statusu UKR.
Skarżący podkreślają, że nie byli informowani o znaczeniu sposobu rejestracji celu wjazdu, nie otrzymywali potwierdzenia dokonanych przez Straż Graniczną wpisów ani nie dysponowali skutecznym mechanizmem weryfikacji ich prawidłowości.
Do Biura RPO trafiają też sygnały od osób z Ukrainy, którym po 11 sierpnia br. wstecznie anulowano ochronę czasową bez przekazania informacji i uzasadnienia.
Zastrzeżenia RPO budzi też sposób rozpatrywania spraw dotyczących błędnie zarejestrowanego celu wjazdu. Procedury prowadzone przez Straż Graniczną mogą trwać wiele tygodni, podczas gdy termin na potwierdzenie uprawnień związanych z ochroną czasową nadal biegnie. W efekcie część osób może stracić możliwość uzyskania statusu UKR, choć podjęła działania w celu wyjaśnienia sprawy.
RPO proponuje spotkanie MSWiA
RPO Sylwia Gregorczyk-Abram podkreśla, że przepisy nie uzależniają wprost nadania numeru PESEL ze statusem UKR od zarejestrowania wjazdu jako „ewakuacja/ochrona czasowa”. Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy została na poziomie UE przedłużona do 4 marca 2027 r. bez wprowadzania dodatkowych warunków jej obowiązywania.
W tej sprawie Rzecznik zwróciła się do MSWiA o analizę obowiązujących regulacji i praktyki organów odpowiedzialnych za ochronę czasową oraz o rozważenie zmian, które wyeliminują wskazywane problemy i zapewnią cudzoziemcom jasną informację o przysługujących im prawach.
RPO zaproponowała również zorganizowanie roboczego spotkania przedstawicieli MSWiA i Biura RPO w celu omówienia wątpliwości dotyczących stosowania przepisów regulujących status UKR oraz wyjaśnienia rozbieżności w praktyce ich stosowania.
ZPM.540.203.2026
Załączniki:
- Dokument
