Biuletyn Informacji Publicznej RPO

• Rzecznik praw obywatelskich Sylwia Gregorczyk-Abram przesłała do Ministerstwa Zdrowia kolejne uwagi do projektu nowelizacji ustawy o ochronie zdrowia psychicznego
• W wystąpieniu podkreśla, że część wcześniej zgłaszanych postulatów została uwzględniona, jednak nadal istnieją obszary wymagające dopracowania z perspektywy ochrony praw człowieka i praw pacjenta

W stanowisku pozytywnie oceniono m.in. rezygnację z posługiwania się pojęciem „upośledzenie umysłowe” na rzecz współczesnej terminologii odnoszącej się do zaburzeń rozwoju intelektualnego, zmiany dotyczące zasad stosowania i dokumentowania przymusu bezpośredniego oraz odejście od rozwiązań mogących prowadzić do praktycznie bezterminowego stosowania unieruchomienia w domach pomocy społecznej. Rzecznik zwróciła również uwagę na korzystne zmiany dotyczące ochrony praw małoletnich pacjentów w odniesieniu do proponowanych nowych regulacji dotyczących rewizji oraz przeszukania

Jednocześnie wskazano szereg kwestii wymagających dalszych prac legislacyjnych dotyczących m. in. ochrony praw:

• osób ubezwłasnowolnionych oraz
• osób, wobec których stosowany jest przymus bezpośredni podczas transportu do izby przyjęć szpitala (psychiatrycznego).

RPO wskazała w swoim wystąpieniu uwagę na potrzebę zagwarantowania pacjentom zatrzymanym bez zgody w szpitalu psychiatrycznym osobistej rozmowy z sędzią wizytującym. Przypomniano konieczność ustawowego uregulowania gwarancji organizacji i prowadzenia szkoleń dotyczących deeskalacji zachowań (auto)agresywnych oraz gwarancji poszanowania praw osób poddawanych kontroli osobistej.

Rzecznik ponownie wskazała na potrzebę szerokiej debaty dotyczącej całego modelu przymusowej hospitalizacji psychiatrycznej. W szczególności dotyczy to sytuacji osób przejawiających zachowania stanowiące poważne zagrożenie dla życia lub zdrowia, u których nie występują objawy psychotyczne. W ocenie RPO konieczne może być wypracowanie dodatkowych mechanizmów sądowej kontroli dalszego pobytu takich osób w placówce ochrony zdrowia. Jednocześnie w tym kontekście RPO zwróciła uwagę na wątpliwości jakie budzi projektowana możliwość kierowania bez zgody do domu pomocy społecznej osób z szeroko rozumianymi, niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi. Rzecznik wskazuje, że obecny system pomocy społecznej nie przewiduje odrębnych placówek dla wszystkich grup osób mieszczących się w tej kategorii, co rodzi pytania o praktyczne i formalne możliwości realizacji nowych przepisów.

RPO pozytywnie ocenia propozycję umożliwiającą przekazywanie przez lekarzy psychiatrów informacji psychologom szkolnym w zakresie niezbędnym do wykonywania ich zadań. Jednocześnie postuluje rozszerzenie tego rozwiązania także na pedagogów specjalnych, którzy uczestniczą w planowaniu i realizacji wsparcia dla uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi.